Battlereport 'attack on NATO convoy on its way to Norway' (Shipwreck Rules)

Waar: als vervolg op een Koude Oorlog Naval wargame tijdens kerstvakantie 2023/2024 vond recent een nieuwe Naval wargame plaats met dezelfde personen en spelregels van ‘Shipwreck’. Zowel Edzard als ik hadden sinds de Kerst meer 1:3000 miniaturen geschilderd. Dit keer zou een USSR eskader een NAVO amfibisch konvooi op weg naar Narvik, Noorwegen moeten tegenhouden. Dit was een niet-historische maritiem scenario, dat in werkelijkheid vaak beoefend werd door de NAVO in de periode 1980-nu. De game werd thuis, op een vergrote eettafel gespeeld, met gebruik van een 4x4 feet stoffen zeemat. 

Hoe: Het spel werd gespeeld met 1:3000 scheepsminiaturen, veelal van fabrikant NAVWAR en geschilderd door beide opponenten (in hun geheel eigen stijl). Het USSR-smaldeel bestond uit 6 schepen uit de Noord-vloot: als vlaggenschip een ‘Kirov’ nucleaire slagkruiser, een ’Slava’-klasse kruiser (beiden geoptimaliseerd voor bestrijding van NAVO vlieg-kampschepen en kruisers) en 4 Nanuchka zeegaande raketboten. Het USSR smaldeel had de beschikking over meerdere Ka-25 ‘Hormone B’ maritieme helikopters. Het NAVO smaldeel bestond uit vlaggenschip de nucleaire kruiser USS Long Beach, de moderne kruiser USS Ticonderoga, de Britse type 42 destroyer HMS Sheffield en het Nederlandse GW-fregat van de Tromp-klasse (allen geoptimaliseerd voor luchtverdediging). Het te verdedigen konvooi bestond uit een Brits en Nederlands Landing Platform Dock (HMS Intrepid & Hr.Ms. Rotterdam, elk met een bataljon mariniers aan boord), aangevuld met de combat support tanker Hr.Ms. Amsterdam. Het NAVO smaldeel had de beschikking over meerdere NH-90 maritieme helikopters. De vliegende miniaturen hadden een schaal 1:600. Afstandschaal: 1 cm. = 1 nautical mile (nm.).
We hadden slechts enkele keren met de regelset van ’Shipwreck’ gespeeld. We waren het echter al wel eens dat de regel dat na 3 turns de helikopters weer aan dek moeten bijtanken ‘te kort door de bocht was’. Dat zou betekenen dat ze elk vlieguur moesten bijtanken! Realistischer is om de 5-7 turns. We speelden geen historische zeeslag en gebruikten ook geen onderzeeboten of luchtmacht om de dreiging 3-dimensionaal te maken; we zouden elkaar gewoon tegemoet varen en elkaar tot zinken brengen. Het gebrek aan doelstelling (‘met welke missie wordt een maritiem verband weggestuurd?) brak ons overigens tijdens het spel een beetje op, want de missie bepaalt hoe een vlootcommandant gaat varen, welke risico’s hij acceptabel vindt, etc. Ook vergaten we afspraken te maken over de meteorologische omstandigheden. Uitgangssituatie was dat beide smaldelen 80 nautical mijl (nm.) van elkaar verwijderd waren. Het NAVO-smaldeel begon in de zuid-oost hoek van de mat, het USSR-smaldeel had zich gesplitst: de kruisers in de Noord-west hoek, de Nanuchka’s in de Noord-oost hoek. Het afvuurmoment van missiles zou gepresenteerd worden door pijpenragers; de vlucht van missiles zouden worden gepresenteerd door plastic modellen. ‘Shipwreck’ heeft het afstandsbereik van wapens en sensoren ingedeeld in afstandsringen: long range is 25-85 nm, medium: 12-25 nm, short: 4-12 nm, very short: <4nm. Er werd tevens gebruik gemaakt van counters om aan te geven of eenheden hun radar actief hadden en/of passief/actief gedetecteerd waren (respectievelijk: groen of blauw). Het daadwerkelijk spel duurde ca. 4 u.

Battlereport
Beide USSR kruisers lanceerden in turn 1, movement fase in totaal een tweetal Ka-25 Hormone B helikopers, die in turn twee verder voorwaarts vlogen in zuidelijke en zuid-oostelijke richting. De Sovjet schepen en helikopters hielden hun radar stil in turn 1. Het NAVO smaldeel bestond uit een rondom verdediging (door de gevechtseenheden) tegen luchtaanvallen, ter bescherming van de 2 LPD’s en de tanker in de ‘middenstip’. Er werd 1 NH-90 helikopter gereed gemaakt om voorwaarts te gaan zoeken. Geen van de eenheden had haar radar actief.

In turn 2, movement fase vlogen beide sovjet helikopters in low altitude 20 nm vooruit, met hun radar actief. De NH-90 van Hr.Ms. Tromp vloog ook 20 nm. in low altitude, maar naar het noorden en radar passief. Mede wegens het gevaar van de Sovjet maritieme luchtverdediging: zowel de Kirov-klasse als de Slava-klasse kruisers hebben de beschikking over SAN-6 raketsystemen, die een bereik hebben van long range (<85 nm). Tijdens de detection fase zagen de Sovjet helikopters met hun actieve radar de NAVO-schepen of -helikopter nog niet. De NH-90 had geen passieve (ESM) detectie op de radars van de sovjet helikopters en kon ze ook niet actief detecteren (zijn radar stond af). Zowel USS Ticonderoga als HMS Sheffield detecteerden passief elk een andere Sovjet helikopter radar. Middels datalink ontvingen alle NAVO-schepen deze waarnemingen. Op grond van deze informatie besefte de NAVO-staf dat er zich in het noord-westen, binnen ca. 100 mijl een Sovjet vlootverband moest bevinden (die helikopters kwamen ergens vandaan) en wist hierdoor een algemene dreigingsrichting. Van de sovjet helikopters was geen precieze positie; ingeschat werd dat dit verder was dan long range (en dus niet bereikbaar voor de NAVO luchtafweer raketten). Er volgde dus geen combat fase.
Tijdens turn 3, movement fase naderden de Sovjet schepen het NAVO-smaldeel tot op 80 nm. Gezien de toegenomen dreiging activeerde de vliegende NH-90 haar radar en probeerde hiermee tussen beide sovjet helikopters door een van hun moederschepen te vinden (volgens ‘Shipwreck’ regels kan een maritieme helikopter maar 1 doel/turn proberen te detecteren). Dat lukte: de NH-90 zag 80 nm vanaf haarzelf een groot radarcontact in noord-westelijke richting. Omdat de NH-90 datalink had, zagen de NAVO-schepen deze positie ook. Min of meer gelijkertijd zag de Hormone B helikopter een groot radarcontact op long range in zuid-oostelijke richting en zond dit door naar beide sovjet-kruisers; feitelijk was dit contact de Hr.Ms. Rotterdam (maar die identiteit had men nog niet kunnen vaststellen). De oostelijke Hormone B detecteerde met z’n radar de NH-90 helikopter en stuurde deze positie ook door naar beide Sovjet-kruisers. De sovjet-staf besefte dat er zich minstens 1 helikopter en moederschip op haar pad bevond; mogelijk was dit de rand van het te vernietigen NAVO-konvooi? Overigens detecteerden 2 van de 4 Nanuchka’s met hun beperkte ESM ook de NH-90 radaruitzendingen. Zij hadden echter geen datalink om dit ogenblikkelijk te melden aan het vlaggenschip en waren ook (nog) onwetend van de rest van de onderscheppingen. De Nanuchka’s vroegen zich af of ze al gedetecteerd waren door deze NAVO helikopter…. moesten ze hun radars aanzetten, om zich te kunnen verdedigen tegen binnenkort afgevuurde Harpoon missiles? Let op, de NH-90 was op dit moment helemaal niet gefocust op het noorden; die keek alleen naar het enige radarcontact in het noord-westen (feitelijk van de Kirov). Turn 3 combat fase: de USSR-staf bepaalde dat ze de NH-90 uit de lucht wilden schieten

(ze hadden een positie en namen aan dat de heli afkomstig was van het grote radarcontact). Beide kruisers activeerden hun radars en de Slava-klasse lanceerde 3 SAN-6 op long range. De NH-90 radar zag de lancering niet visueel (te grote afstand) en niet op radar. Op medium range zag de NH-90 slechts 1 SAN-6 aanstormen en rapporteerde deze per datalink aan de NAVO-vloot. Die had geen reactie-tijd meer om het aanstormende missile te bevuren en zodoende haar helikopter te beschermen. ‘Shipwreck’ regels staan niet toe dat de helikopter manoeuvreert in de combat fase; een lagere hoogte zou haar kunnen redden. Anyhow, er vonden 2 explosies plaats vlakbij de NH-90. De dobbelstenen verhinderden een 100% kill, maar de regels schreven wel voor dat de NH-90 verjaagd werd (beschadigd?) en ogenblikkelijk moest oplanden op haar moederschip.

Hierdoor werd het radarcontact (feitelijk de Kirov) verloren en taste het NAVO-smaldeel in het duister.   

Turn 4 movement fase. De 4 Nanuchka’s hadden hun radars aangezet en voeren met hoge vaart naar het zuiden. Ze hadden hun vijandsmelding (radaronderschepping van een NH-90) doorgeseind naar het USSR vlaggenschip en waren door dat schip inmiddels ook op de hoogte gebracht van de positie van het NAVO grote radarcontact. De 4 Nanuchka’s hadden in totaal 24 SSN-9 anti-scheepsraketten aan boord (bereik: long range) De Russische kruisers hadden 20 SSN-19 en 16 SSN-12 anti-scheepsraketten aan boord (bereik: very long range) en voeren langzaam richting het NAVO radarcontact. Het NAVO-smaldeel maakte 2 helikopters gereed om af te vliegen en manoeuvreerde de oorlogschepen zodanig om het konvooi heen, dat er een optimale luchtverdedigingsschil lag om het konvooi, uitgaande van de laatst bekende dreigingsrichting noord-west. Beide Amerikaanse kruisers

activeerden hun radar in de verwachting dat een vijandelijke missile aanval kon plaatsvinden. Turn 4 detection fase: het activeren van de Amerikaanse radars werd gedetecteerd door beide sovjet helikopters en droeg bij aan de sovjet inschatting dat men te maken had met een groter NAVO-verband, mogelijk het te vernietigen konvooi? Beide Amerikaanse kruisers detecteerden de sovjet helikopters met hun krachtige radars, maar hadden slechts een verouderde positie van hun mogelijke moeder-schip… De 2 NAVO helikopters waren net weggevlogen en zaten nog te laag om iets te detecteren. De Sovjet staf besloot tot een Combat fase en de Kirov lanceerde 10 x SSN-19, de Slava 8x
 

SSN-12 en de 4 Nanuchka’s totaal 18x SSN-9 anti-scheepsraketten. Doelen: de USS Long Beach en Hr.Ms. Rotterdam, bij voorkeur gelijktijdig. Al vrij snel detecteerden de Amerikaanse kruisers de hoog vliegende SSN-12’s en SSN-19’s uit het noord-westen, ofschoon niet allemaal. Het gehele NAVO-smaldeel activeerde de radars en dacht na over een vuurverdeling. Op long range begonnen de USS Long Beach en HMS Sheffield te vuren op deze hoogvliegers. Inmiddels had Hr.Ms. Tromp de aanstormende SSN-9’s gedetecteerd uit het noorden (verrassing!) en verdedigde zich daar tegen op

medium range. In eerste instantie werden 3 SSN-19, 2 SSN-12 en 2 SSN-9 neergehaald. Omdat de hoogvliegende missiles inmiddels binnen bereik van USS Ticonderoga kwamen (de vlucht van missiles in ‘Shipwreck’ gebeurt in afstandsringen), kon haar uiterst moderne Aegis luchtafweersysteem

deelnemen. In deze fase (lees: afstandsring) werden 6 SSN-19, 4 SSN-12 en 1 SSN-9 neergehaald. Zo ging het ‘vuurwerk’ nog even verder in de daarop-volgende afstandsringen. Qua vuurverdeling werd gekozen om te focussen op de gevaarlijke SSN-19 en SSN-12. Maar hierdoor werd Hr.Ms. Tromp in het noorden, ondanks dat ze al haar wapens inzette (SM-1 Medium range, NATO SeaSparrow en kanons van 12 cm) overweldigd door de vlak langs vliegende grote aantallen SSN-9’s. Ook werden de schepen gehinderd door het feit dat ze tijdens de combat fase niet mochten manoeuvreren (‘Shipwreck’ regel), terwijl ze in het echt rigoureus zouden manoeuvreren om vrij schootsveld te houden op de toegewezen en naderende doelen. Zelfs HMS Intrepid probeerde met een gedateerd Seacat missile een SSN-9 uit de lucht te schieten, maar op het eind was 1 SSN-19 op very short range doorgedrongen richting USS Long Beach en waren 8 SSN-9 door-gedrongen richting de Hr.Ms. Rotterdam. Omdat de schepen (incl. het konvooi) tevens chaff & infra-rood flares ontplooid hadden, werd een deel van de missiles misleid: de SSN-19 ging op de chaffwolk af en klapte op het wateroppervlak, 2 SSN-9’s werden door beide Goalkeepers van Hr.Ms Rotterdam vernietigd (met nogal wat nevenschade aan dek),

2 SSN-9’s sloegen in op het vliegdek van Hr.Ms. Rotterdam en 1 doorvloog een IR-flare scherm (miste daardoor Hr.Ms Rotterdam) maar sloeg vervolgens in op HMS Intrepid, die tot zinken werd gebracht! Hr.Ms. Rotterdam had behoorlijk wat schade, maar dreef nog en kon gedeeltelijk nog vechten. Al was haar vliegdek onbruikbaar geworden.

Hoe stond NAVO er voor? 50% van de amfibische capaciteit (HMS Intrepid incl. haar mariniers-bataljon) was vernietigd, de overgebleven 50% bevond zich aan boord van de gemankeerde LPD Hr.Ms. Rotterdam. Alle 4 de gevechtsschepen waren nog operationeel en hadden nog enkele tientallen anti-scheepsraketten om in te zetten tegen het USSR-smaldeel. De NAVO-staf wist echter nog steeds niet waar de Russische schepen zich precies bevonden, hoeveel raketten die nog hadden en wat er zich achter die 2 dreigingsrichtingen (noord-west en noord) verder schuilhield…
Turn 5 movement fase: de NAVO-schepen ‘repareerden’ het luchtverdedigingsscherm rondom 1 LPD en 1 combat supportship. Beide sovjet helikopters kwamen iets verder dichterbij, mogelijk om damage assessment te kunnen doen op het beschoten NAVO-konvooi. Tijdens de detection fase slaagden de ontplooide 2 NAVO-helikopters er niet in om met radar de ver weg gelegen USSR kruisers te detecteren. Ook de Amerikaanse kruisers slaagden er niet in om passief de USSR kruisers te detecteren aan hun radaruitzendingen (afstand te groot?).
Gezien de beschikbare tijd & uitzichtloosheid werd besloten de game te beëindigen. USSR had de eerste klap uitgedeeld en gewonnen!

Wat vind ik van mijn tweede ‘Shipwreck’ wargame?
Ofschoon ik mij realiseer dat zo'n spel geen getrouwe simulatie is van de werkelijkheid, vond ik wederom dat het spel best een aardig beeld geeft van de gelaagde luchtverdediging op zee. Omdat het moderne oorlogsvoering betreft geeft het inzicht in gangbare EOV (elektronische oorlogsvoering) overdenkingen: welke voordelen heeft het activeren van mijn radar, en ook: welke nadelen? 
Kortom, het is uiterst speelbaar, maar om dat te bereiken mist er wat reality/fidelity in het spel. Mijn commentaar van de vorige keer blijft valide (de missile bereiken zijn niet cf. de daadwerkelijke afstanden (in km. of zeemijlen) maar in afstandsringen. Er wordt in de regels geen verschil gemaakt tussen de verschillende vliegsnelheden van de missiles.). Deze keer viel mij op dat tijdens een vluchttijd van een missile over 80 mijl (met Mach 0.8 duurt dat 6-7 min.) de NAVO-schepen helemaal niet kunnen manoeuvreren om hun luchtverdediging te optimaliseren. Dit resulteerde diverse keren in situaties dat een NAVO-schip een deel van haar bewapening niet kon inzetten tegen de aanstormende missiles (omdat het blikveld op die missiles vergriept werd door verkeerde geometrie). Sowieso werd deze game gekenmerkt door positiespel: de Russen bleven op grote afstand (hun raketten hadden een bereik van very long range) en hierdoor was er bijkans geen manoeuvre (of je moet een veel grotere speelmat gebruiken en/of een campaign-kaart). Ondanks dat het leuk blijft om te spelen, ga ik in de toekomst eens kijken of ‘Naval Command’ sommige zaken leuker voor elkaar heeft.