Battlereport 'attack on NATO convoy on its way to Norway' (Shipwreck Rules)

Waar: als vervolg op een Koude Oorlog Naval wargame tijdens kerstvakantie 2023/2024 vond recent een nieuwe Naval wargame plaats met dezelfde personen en spelregels van ‘Shipwreck’. Zowel Edzard als ik hadden sinds de Kerst meer 1:3000 miniaturen geschilderd. Dit keer zou een USSR eskader een NAVO amfibisch konvooi op weg naar Narvik, Noorwegen moeten tegenhouden. Dit was een niet-historische maritiem scenario, dat in werkelijkheid vaak beoefend werd door de NAVO in de periode 1980-nu. De game werd thuis, op een vergrote eettafel gespeeld, met gebruik van een 4x4 feet stoffen zeemat. 

Hoe: Het spel werd gespeeld met 1:3000 scheepsminiaturen, veelal van fabrikant NAVWAR en geschilderd door beide opponenten (in hun geheel eigen stijl). Het USSR-smaldeel bestond uit 6 schepen uit de Noord-vloot: als vlaggenschip een ‘Kirov’ nucleaire slagkruiser, een ’Slava’-klasse kruiser (beiden geoptimaliseerd voor bestrijding van NAVO vlieg-kampschepen en kruisers) en 4 Nanuchka zeegaande raketboten. Het USSR smaldeel had de beschikking over meerdere Ka-25 ‘Hormone B’ maritieme helikopters. Het NAVO smaldeel bestond uit vlaggenschip de nucleaire kruiser USS Long Beach, de moderne kruiser USS Ticonderoga, de Britse type 42 destroyer HMS Sheffield en het Nederlandse GW-fregat van de Tromp-klasse (allen geoptimaliseerd voor luchtverdediging). Het te verdedigen konvooi bestond uit een Brits en Nederlands Landing Platform Dock (HMS Intrepid & Hr.Ms. Rotterdam, elk met een bataljon mariniers aan boord), aangevuld met de combat support tanker Hr.Ms. Amsterdam. Het NAVO smaldeel had de beschikking over meerdere NH-90 maritieme helikopters. De vliegende miniaturen hadden een schaal 1:600. Afstandschaal: 1 cm. = 1 nautical mile (nm.).
We hadden slechts enkele keren met de regelset van ’Shipwreck’ gespeeld. We waren het echter al wel eens dat de regel dat na 3 turns de helikopters weer aan dek moeten bijtanken ‘te kort door de bocht was’. Dat zou betekenen dat ze elk vlieguur moesten bijtanken! Realistischer is om de 5-7 turns. We speelden geen historische zeeslag en gebruikten ook geen onderzeeboten of luchtmacht om de dreiging 3-dimensionaal te maken; we zouden elkaar gewoon tegemoet varen en elkaar tot zinken brengen. Het gebrek aan doelstelling (‘met welke missie wordt een maritiem verband weggestuurd?) brak ons overigens tijdens het spel een beetje op, want de missie bepaalt hoe een vlootcommandant gaat varen, welke risico’s hij acceptabel vindt, etc. Ook vergaten we afspraken te maken over de meteorologische omstandigheden. Uitgangssituatie was dat beide smaldelen 80 nautical mijl (nm.) van elkaar verwijderd waren. Het NAVO-smaldeel begon in de zuid-oost hoek van de mat, het USSR-smaldeel had zich gesplitst: de kruisers in de Noord-west hoek, de Nanuchka’s in de Noord-oost hoek. Het afvuurmoment van missiles zou gepresenteerd worden door pijpenragers; de vlucht van missiles zouden worden gepresenteerd door plastic modellen. ‘Shipwreck’ heeft het afstandsbereik van wapens en sensoren ingedeeld in afstandsringen: long range is 25-85 nm, medium: 12-25 nm, short: 4-12 nm, very short: <4nm. Er werd tevens gebruik gemaakt van counters om aan te geven of eenheden hun radar actief hadden en/of passief/actief gedetecteerd waren (respectievelijk: groen of blauw). Het daadwerkelijk spel duurde ca. 4 u.

Battlereport
Beide USSR kruisers lanceerden in turn 1, movement fase in totaal een tweetal Ka-25 Hormone B helikopers, die in turn twee verder voorwaarts vlogen in zuidelijke en zuid-oostelijke richting. De Sovjet schepen en helikopters hielden hun radar stil in turn 1. Het NAVO smaldeel bestond uit een rondom verdediging (door de gevechtseenheden) tegen luchtaanvallen, ter bescherming van de 2 LPD’s en de tanker in de ‘middenstip’. Er werd 1 NH-90 helikopter gereed gemaakt om voorwaarts te gaan zoeken. Geen van de eenheden had haar radar actief.

In turn 2, movement fase vlogen beide sovjet helikopters in low altitude 20 nm vooruit, met hun radar actief. De NH-90 van Hr.Ms. Tromp vloog ook 20 nm. in low altitude, maar naar het noorden en radar passief. Mede wegens het gevaar van de Sovjet maritieme luchtverdediging: zowel de Kirov-klasse als de Slava-klasse kruisers hebben de beschikking over SAN-6 raketsystemen, die een bereik hebben van long range (<85 nm). Tijdens de detection fase zagen de Sovjet helikopters met hun actieve radar de NAVO-schepen of -helikopter nog niet. De NH-90 had geen passieve (ESM) detectie op de radars van de sovjet helikopters en kon ze ook niet actief detecteren (zijn radar stond af). Zowel USS Ticonderoga als HMS Sheffield detecteerden passief elk een andere Sovjet helikopter radar. Middels datalink ontvingen alle NAVO-schepen deze waarnemingen. Op grond van deze informatie besefte de NAVO-staf dat er zich in het noord-westen, binnen ca. 100 mijl een Sovjet vlootverband moest bevinden (die helikopters kwamen ergens vandaan) en wist hierdoor een algemene dreigingsrichting. Van de sovjet helikopters was geen precieze positie; ingeschat werd dat dit verder was dan long range (en dus niet bereikbaar voor de NAVO luchtafweer raketten). Er volgde dus geen combat fase.
Tijdens turn 3, movement fase naderden de Sovjet schepen het NAVO-smaldeel tot op 80 nm. Gezien de toegenomen dreiging activeerde de vliegende NH-90 haar radar en probeerde hiermee tussen beide sovjet helikopters door een van hun moederschepen te vinden (volgens ‘Shipwreck’ regels kan een maritieme helikopter maar 1 doel/turn proberen te detecteren). Dat lukte: de NH-90 zag 80 nm vanaf haarzelf een groot radarcontact in noord-westelijke richting. Omdat de NH-90 datalink had, zagen de NAVO-schepen deze positie ook. Min of meer gelijkertijd zag de Hormone B helikopter een groot radarcontact op long range in zuid-oostelijke richting en zond dit door naar beide sovjet-kruisers; feitelijk was dit contact de Hr.Ms. Rotterdam (maar die identiteit had men nog niet kunnen vaststellen). De oostelijke Hormone B detecteerde met z’n radar de NH-90 helikopter en stuurde deze positie ook door naar beide Sovjet-kruisers. De sovjet-staf besefte dat er zich minstens 1 helikopter en moederschip op haar pad bevond; mogelijk was dit de rand van het te vernietigen NAVO-konvooi? Overigens detecteerden 2 van de 4 Nanuchka’s met hun beperkte ESM ook de NH-90 radaruitzendingen. Zij hadden echter geen datalink om dit ogenblikkelijk te melden aan het vlaggenschip en waren ook (nog) onwetend van de rest van de onderscheppingen. De Nanuchka’s vroegen zich af of ze al gedetecteerd waren door deze NAVO helikopter…. moesten ze hun radars aanzetten, om zich te kunnen verdedigen tegen binnenkort afgevuurde Harpoon missiles? Let op, de NH-90 was op dit moment helemaal niet gefocust op het noorden; die keek alleen naar het enige radarcontact in het noord-westen (feitelijk van de Kirov). Turn 3 combat fase: de USSR-staf bepaalde dat ze de NH-90 uit de lucht wilden schieten

(ze hadden een positie en namen aan dat de heli afkomstig was van het grote radarcontact). Beide kruisers activeerden hun radars en de Slava-klasse lanceerde 3 SAN-6 op long range. De NH-90 radar zag de lancering niet visueel (te grote afstand) en niet op radar. Op medium range zag de NH-90 slechts 1 SAN-6 aanstormen en rapporteerde deze per datalink aan de NAVO-vloot. Die had geen reactie-tijd meer om het aanstormende missile te bevuren en zodoende haar helikopter te beschermen. ‘Shipwreck’ regels staan niet toe dat de helikopter manoeuvreert in de combat fase; een lagere hoogte zou haar kunnen redden. Anyhow, er vonden 2 explosies plaats vlakbij de NH-90. De dobbelstenen verhinderden een 100% kill, maar de regels schreven wel voor dat de NH-90 verjaagd werd (beschadigd?) en ogenblikkelijk moest oplanden op haar moederschip.

Hierdoor werd het radarcontact (feitelijk de Kirov) verloren en taste het NAVO-smaldeel in het duister.   

Turn 4 movement fase. De 4 Nanuchka’s hadden hun radars aangezet en voeren met hoge vaart naar het zuiden. Ze hadden hun vijandsmelding (radaronderschepping van een NH-90) doorgeseind naar het USSR vlaggenschip en waren door dat schip inmiddels ook op de hoogte gebracht van de positie van het NAVO grote radarcontact. De 4 Nanuchka’s hadden in totaal 24 SSN-9 anti-scheepsraketten aan boord (bereik: long range) De Russische kruisers hadden 20 SSN-19 en 16 SSN-12 anti-scheepsraketten aan boord (bereik: very long range) en voeren langzaam richting het NAVO radarcontact. Het NAVO-smaldeel maakte 2 helikopters gereed om af te vliegen en manoeuvreerde de oorlogschepen zodanig om het konvooi heen, dat er een optimale luchtverdedigingsschil lag om het konvooi, uitgaande van de laatst bekende dreigingsrichting noord-west. Beide Amerikaanse kruisers

activeerden hun radar in de verwachting dat een vijandelijke missile aanval kon plaatsvinden. Turn 4 detection fase: het activeren van de Amerikaanse radars werd gedetecteerd door beide sovjet helikopters en droeg bij aan de sovjet inschatting dat men te maken had met een groter NAVO-verband, mogelijk het te vernietigen konvooi? Beide Amerikaanse kruisers detecteerden de sovjet helikopters met hun krachtige radars, maar hadden slechts een verouderde positie van hun mogelijke moeder-schip… De 2 NAVO helikopters waren net weggevlogen en zaten nog te laag om iets te detecteren. De Sovjet staf besloot tot een Combat fase en de Kirov lanceerde 10 x SSN-19, de Slava 8x
 

SSN-12 en de 4 Nanuchka’s totaal 18x SSN-9 anti-scheepsraketten. Doelen: de USS Long Beach en Hr.Ms. Rotterdam, bij voorkeur gelijktijdig. Al vrij snel detecteerden de Amerikaanse kruisers de hoog vliegende SSN-12’s en SSN-19’s uit het noord-westen, ofschoon niet allemaal. Het gehele NAVO-smaldeel activeerde de radars en dacht na over een vuurverdeling. Op long range begonnen de USS Long Beach en HMS Sheffield te vuren op deze hoogvliegers. Inmiddels had Hr.Ms. Tromp de aanstormende SSN-9’s gedetecteerd uit het noorden (verrassing!) en verdedigde zich daar tegen op

medium range. In eerste instantie werden 3 SSN-19, 2 SSN-12 en 2 SSN-9 neergehaald. Omdat de hoogvliegende missiles inmiddels binnen bereik van USS Ticonderoga kwamen (de vlucht van missiles in ‘Shipwreck’ gebeurt in afstandsringen), kon haar uiterst moderne Aegis luchtafweersysteem

deelnemen. In deze fase (lees: afstandsring) werden 6 SSN-19, 4 SSN-12 en 1 SSN-9 neergehaald. Zo ging het ‘vuurwerk’ nog even verder in de daarop-volgende afstandsringen. Qua vuurverdeling werd gekozen om te focussen op de gevaarlijke SSN-19 en SSN-12. Maar hierdoor werd Hr.Ms. Tromp in het noorden, ondanks dat ze al haar wapens inzette (SM-1 Medium range, NATO SeaSparrow en kanons van 12 cm) overweldigd door de vlak langs vliegende grote aantallen SSN-9’s. Ook werden de schepen gehinderd door het feit dat ze tijdens de combat fase niet mochten manoeuvreren (‘Shipwreck’ regel), terwijl ze in het echt rigoureus zouden manoeuvreren om vrij schootsveld te houden op de toegewezen en naderende doelen. Zelfs HMS Intrepid probeerde met een gedateerd Seacat missile een SSN-9 uit de lucht te schieten, maar op het eind was 1 SSN-19 op very short range doorgedrongen richting USS Long Beach en waren 8 SSN-9 door-gedrongen richting de Hr.Ms. Rotterdam. Omdat de schepen (incl. het konvooi) tevens chaff & infra-rood flares ontplooid hadden, werd een deel van de missiles misleid: de SSN-19 ging op de chaffwolk af en klapte op het wateroppervlak, 2 SSN-9’s werden door beide Goalkeepers van Hr.Ms Rotterdam vernietigd (met nogal wat nevenschade aan dek),

2 SSN-9’s sloegen in op het vliegdek van Hr.Ms. Rotterdam en 1 doorvloog een IR-flare scherm (miste daardoor Hr.Ms Rotterdam) maar sloeg vervolgens in op HMS Intrepid, die tot zinken werd gebracht! Hr.Ms. Rotterdam had behoorlijk wat schade, maar dreef nog en kon gedeeltelijk nog vechten. Al was haar vliegdek onbruikbaar geworden.

Hoe stond NAVO er voor? 50% van de amfibische capaciteit (HMS Intrepid incl. haar mariniers-bataljon) was vernietigd, de overgebleven 50% bevond zich aan boord van de gemankeerde LPD Hr.Ms. Rotterdam. Alle 4 de gevechtsschepen waren nog operationeel en hadden nog enkele tientallen anti-scheepsraketten om in te zetten tegen het USSR-smaldeel. De NAVO-staf wist echter nog steeds niet waar de Russische schepen zich precies bevonden, hoeveel raketten die nog hadden en wat er zich achter die 2 dreigingsrichtingen (noord-west en noord) verder schuilhield…
Turn 5 movement fase: de NAVO-schepen ‘repareerden’ het luchtverdedigingsscherm rondom 1 LPD en 1 combat supportship. Beide sovjet helikopters kwamen iets verder dichterbij, mogelijk om damage assessment te kunnen doen op het beschoten NAVO-konvooi. Tijdens de detection fase slaagden de ontplooide 2 NAVO-helikopters er niet in om met radar de ver weg gelegen USSR kruisers te detecteren. Ook de Amerikaanse kruisers slaagden er niet in om passief de USSR kruisers te detecteren aan hun radaruitzendingen (afstand te groot?).
Gezien de beschikbare tijd & uitzichtloosheid werd besloten de game te beëindigen. USSR had de eerste klap uitgedeeld en gewonnen!

Wat vind ik van mijn tweede ‘Shipwreck’ wargame?
Ofschoon ik mij realiseer dat zo'n spel geen getrouwe simulatie is van de werkelijkheid, vond ik wederom dat het spel best een aardig beeld geeft van de gelaagde luchtverdediging op zee. Omdat het moderne oorlogsvoering betreft geeft het inzicht in gangbare EOV (elektronische oorlogsvoering) overdenkingen: welke voordelen heeft het activeren van mijn radar, en ook: welke nadelen? 
Kortom, het is uiterst speelbaar, maar om dat te bereiken mist er wat reality/fidelity in het spel. Mijn commentaar van de vorige keer blijft valide (de missile bereiken zijn niet cf. de daadwerkelijke afstanden (in km. of zeemijlen) maar in afstandsringen. Er wordt in de regels geen verschil gemaakt tussen de verschillende vliegsnelheden van de missiles.). Deze keer viel mij op dat tijdens een vluchttijd van een missile over 80 mijl (met Mach 0.8 duurt dat 6-7 min.) de NAVO-schepen helemaal niet kunnen manoeuvreren om hun luchtverdediging te optimaliseren. Dit resulteerde diverse keren in situaties dat een NAVO-schip een deel van haar bewapening niet kon inzetten tegen de aanstormende missiles (omdat het blikveld op die missiles vergriept werd door verkeerde geometrie). Sowieso werd deze game gekenmerkt door positiespel: de Russen bleven op grote afstand (hun raketten hadden een bereik van very long range) en hierdoor was er bijkans geen manoeuvre (of je moet een veel grotere speelmat gebruiken en/of een campaign-kaart). Ondanks dat het leuk blijft om te spelen, ga ik in de toekomst eens kijken of ‘Naval Command’ sommige zaken leuker voor elkaar heeft. 
               

Battlereport 'Java Sea 1943' (what if - scenario V@S)

Waar: als logisch vervolg op de eind okt. ’23 meegespeelde historische zeeslag ‘Javazee 1942’, de daarop volgende aankoop en schildering van eigen miniaturen voor die zeeslag en de (positieve) solo-test van Hr.Ms. lichter kruiser ‘Java’ tegen de Keizerlijke Japanse lichte kruiser ‘Sendai’ eind jan ’24, was nu de tijd gekomen om een ‘what if’ scenario te spelen in de Indische Archipel. De Keizerlijke Japanse moderne marine uit 1942 tegen een aantal Nederlandse schepen die, mede door de Duitse inval in mei 1940, nooit afgebouwd waren om hun taak uit te voeren in de bescherming van de Nederlandse kolonie. Een ‘what if?’ scenario: zou het een verschil maken? Zie ook mijn overpeinzingen bij het schilderen van de Nederlandse vloot (de beoogde slagkruisers en nieuwe lichte kruisers).  Als beginnend Naval Wargamer had ik mijzelf enigszins uitgenodigd bij een lid van de Amsterdam6-Shooters wargame groep. De wargame vond bij hem thuis plaats in Noord-Holland, op de eettafel. Mijn Japanse Keizerlijke vloot werd toevertrouwd aan Marc en ik voerde het bevel over het futuristische Nederlandse eskader.
Hoe: Er werd gebruik gemaakt van de naval wargame rules van ‘Victory at Sea’ (VaS); specifiek de in voorjaar 2023 uitgegeven verbeteringen (de zgn. ‘Admirality Rules’, versie 1.2). Het gaat dan om de nieuwere puntentelling (SHIPS 1.3) en een aantal verduidelijkte/uitbreiding van regeltjes (o.a. radar). Gelukkig was de data over de Nederlandse ‘what if’ schepen al meegenomen in SHIPS 1.3!). We maakten gebruik van mijn 4x4 stoffen zeemat, alsmede mijn 1:3000 scheepsminiaturen (fabrikant ‘NAVWAR’, die al die ‘what if’ schepen heeft!). 
De beoogde fictieve zeeslag in de Javazee lieten we plaatsvinden eind 1943/begin 1944, zodat de nieuwe Nederlandse schepen gebouwd konden zijn. Voor het gemak zijn we v.w.b. de Japanse schepen uitgegaan van hun voorkomen in 1942. Cf. de nieuwe puntentelling bestond het Nederlandse eskader (slagkruiser, lichte kruiser en 2 destroyers) uit 735 pnt. Het Japanse eskader werd daarom bepaald op 730 pnt. (2 zware kruisers en 3 destroyers).

Er was geen historisch scenario, dus ook geen aanwijzingen voor aanvangsposities of meteorologische omstandigheden. Beide eskaders stonden ongeveer 30 inch afstand van elkaar op de zeemat (1 inch = 1 zeemijl). Elke turn werd gedobbeld om welk land initiatief had. Er werd geen gebruik gemaakt van boordvliegtuigen; ook was er geen onderzeebootdreiging. Vooraf was niet specifiek afgesproken welke ‘objectives’ de eskaders hadden. In de praktijk kwam het neer op ‘attrition’ (Japan) en ‘Defence Line’ (Nederland). Zie blz. 55 VaS Rulebook.

Het Nederlandse ultra moderne eskader voer ten noorden van Java op zoek naar een Japanse Surface Action Group (SAG). Die SAG moest vernietigd worden of tenminste tegen gehouden. Nederland had de beschikking over een project 1047 slagkruiser (met gelijkenis op de Duitse Scharnhorst-klasse), de gloednieuwe lichte kruiser Hr.Ms. ‘Eendracht’ en 2 nieuwe destroyers van de Callenburgh-klasse, de ‘Callenburg’ en de ‘Tjerk Hiddes’. De destroyers zijn daadwerkelijk gebouwd tussen 1938 en 1940, de slagkruisers zijn bedacht & getekend, maar nooit op tijd op stapel gezet en de afbouw van de sinds 1939 op stapel staande ‘Eendracht’ (vanaf 1940 voor de Duitsers!) is tijdens de Tweede Wereldoorlog continu gesaboteerd en pas na die oorlog afgebouwd volgens vernieuwd ontwerp (Hr.Ms. Zeven Provinciën). De Japanse SAG bestond uit 2 (in 1941 nog gemoderniseerde) zware kruisers (5th Fleet; Myoko-klasse) en 3 moderne destroyers van de Kagero-klasse (uit 1940). 
Het spel duurde ca. 4 u. mede doordat de kennis over de toepassing van de vernieuwde VaS-regeltjes bij mij nog onvoldoende aanwezig was. 

Battlereport
Bij aanvang van het spel maakte de Japanse SAG gebruik van de VaS-regel om een ‘Fan Salvo’ van Type 93 ‘Long Lance’ torpedo’s (lange-afstand torpedo’s met een grote diameter) af te vuren (blz. 233 VaS). Dit salvo van tientallen zware torpedo’s werd afgevuurd op 29 inch afstand op de 4 Nederlandse schepen. Alle 5 Japanse schepen hadden de beschikking over dit geheime Japanse wapen en hadden op zee zelfs een reload mogelijkheid! Door een gelukkige (Japanse) dobbelsteen score werd hierdoor Hr.Ms. Callenburgh geraakt, brak doormidden en zonk onmiddelijk.

Tijdens Turn 1 had NLD het initiatief (maar al 1 destroyer verloren..). Het squadron Japanse destroyers stormde naar voren en legde een rookgordijn om hun squadron zware kruisers te beschermen tegen het te verwachten vuur van de Nederlandse slagkruiser (9 x 28 cm.). Het NLD eskader vervolgde de kruissnelheid (om enigszins afstand te bewaren); Hr.Ms. Tjerk Hiddes legde een rookgordijn om de grotere Nederlandse schepen te beschermen tegen de 8-inch kanons (20 kanons x 20.3 cm) van de Japanners. De NLD slagkruiser had als enige radar, zodat het geen hinder ondervond van de rookgordijnen. Echter, pas in de 2e turn leverde de crew-check (blz. 47 VaS en ‘Gunnery Radar’ in de nieuwe Admirality Rules) een positief (dobbelsteen)resultaat op, zodat de vuurleiding ook daadwerkelijk veranderd was van ‘optisch’ naar ‘radar’. Dus tijdens Turn 1 bracht de NLD slagkruiser geen vuur uit.. Hr.Ms. Eendracht had echter goed zicht op de voorste Japanse destroyer en haar eerste salvo van tien 15 cm. granaten trof op long range 4x doel (mede door de uiterst moderne optische vuurleiding van Hollandse Signaal), ofschoon het schadebeeld beperkt bleek. Ook Hr.Ms. Tjerk Hiddes bracht vuur uit, op extreme range. Ofschoon een 12 cm granaat de Japanse destroyer IJN Yukikaze raakte, ketste die af (zonder schade). Alle Japanse schepen konden niet vuren op de Nederlanders, omdat ze die niet zagen of buiten bereik waren.

In Turn 2 had NLD wederom initiatief. De 2 Japanse squadrons draaiden 45 graden toe op de Nederlanders en probeerden de afstand te verkleinen. De Nederlanders hielden kruisvaart aan en waren niet gebaat bij een nabij-gevecht. 

De project 1047 slagkruiser opende radar-assisted vuur op short range (afstand: 19 inch) op de zware kruiser IJN Haguro. Het salvo van 9 x 28 cm. granaten resulteerde in 3 hull points schade. De voorste Japanse destroyer (IJN Yukikaze) vuurde met haar 5-inch dubbeltoren op de ‘Tjerk Hiddes’, waardoor deze ‘crippled’ raakt (3 hull points). De ‘Eendracht’ vuurde vervolgens over bakboord op long range terug (10 x 15 cm. kanons), scoorde wel een hit op een van de weinige zichtbare Japanse destroyers, maar veroorzaakte geen schade. Ook de crippled ‘Tjerk Hiddes’ vuurde nog op de aanstormende destroyer, maar maakte mede t.g.v. de extreme range geen treffers. Ik gooide afgelopen 2 Turns belabberde dobbelsteen resultaten!

In Turn 3 kreeg Japan het initiatief. Op alle mogelijke manieren probeerde het aangeschoten Nederlandse eskader een nabij-gevecht met de Japanse SAG te voorkomen. Het squadron Japanse zware kruisers had zich echter uit het rookgordijn losgemaakt en bracht geconcentreerd vuur op short range uit op de lichte kruiser Hr.Ms. Eendracht (de NLD slagkruiser was nog steeds achter het rookgordijn). Twintig 8-inch vuurmonden vuurden op de ‘Eendracht’, resulterend in 13 treffers/11 hull points (wat een dobbelsteen score!). Ook de secundaire bewapening van beide zware kruisers bracht nog wat schade toe aan de ‘Eendracht’ en.…beschoten ook de ‘Tjerk Hiddes’, waardoor deze uiteindelijk zonk. Na dit geweld kon de project 1047 slagkruiser eindelijk doen waar het voor ontworpen was: 9 vuurmonden vuurden radar-assisted op IJN Haguro, resulterend in vele treffers met 28 cm. zware granaten. De Japanse zware kruiser verloor hierdoor 21 hullpoints, waardoor het net niet crippled was. Zelfs de secundaire 12 cm. bewapening van de NLD slagkruiser werd ingezet over bakboord (extreme range) maar de enige hit hiermee ketste af op het Japanse pantser. Ook de behoorlijk aangeschoten ‘Eendracht’ vuurde op long range terug op de aanvallers. Drie hits, maar die kwamen niet het pantser door (wederom belabberde dobbelsteen score van mij!). Aan het eind van deze turn had NLD beide destroyers verloren en waren een drietal Japanse schepen licht of zwaar beschadigd.

In Turn 4 beschoot de NLD slagkruiser opnieuw de IJN Haguro. Er waren slechts 3 hits, maar door de zwaarte van de granaten werden toch weer 8 hull points gescoord en raakte de kruiser crippled. Marc gooide continu hoge dobbelsteenscores, maar dat wreekte zich nu in het bepalen van zijn schade: 4 van de 5 8-inch geschutstorens waren uitgeschakeld, de secundaire bewapening en een deel van de torpedo-bewapening was niet meer beschikbaar. Door het vervliegen van het rookgordijn (de ‘Tjerk Hiddes’ was immers gezonken) kon de NLD slagkruiser de dichtstbijzijnde aangeschoten Japanse destroyer (IJN Yukikaze) met haar bakboord secundaire batterij van 3 x 12 cm torens bevuren, waardoor deze zonk. Beide Japanse zware kruisers vuurden wederom op de ‘Eendracht’, het uitgebrachte vuur was enigszins gemankeerd door de zware schade op de IJN Haguro. Toch werd de ‘Eendracht’ zodanig geraakt dat de opgelopen schade haar crippled maakte. Als geluk bij dit ongeluk bleven haar 15 cm. kanons echter werken. 

De Japanse schepen hadden hun torpedobuizen herladen en voerden een torpedo-aanval uit: de door de zware kruisers afgevuurde torpedo’s op de NLD slagkruiser misten allen, mogelijk door de inmiddels aangezette max. vaart van de slagkruiser. Ook uitgebracht 8-inch vuur door de IJN Nachi op de NLD slagkruiser ketste af op het pantser. Echter…. de Japanse destroyer IJN Kagero had nog 8 ‘Long Lance’ torpedo’s over en vuurde die op short range af op de NLD slagkruiser. Een van die torpedo’s werd onvoldoende tegengehouden door de torpedopantsergordel aan bakboordszijde en leidde uiteindelijk tot critical damage (onfortuinlijk goede dobbelsteen worp door Marc leidde dit zelfs tot zware critical damage met escalatie gevaar).

In Turn 5 gaf het Japanse vlaggen-schip de opdracht om af te draaien, omdat ze de NLD slagkruiser vreesden. Er was echter nog 1 Japanse destroyer met 8 torpedo’s (IJN Hagikaze) nabij de NLD slagkruiser. Daarvan troffen er 3 de pantsergordel, wederom aan bakboord, met ver-woestend effect. Terwijl de bemanning van de NLD slagkruiser druk bezig was met brandbestrijding, o.a. in de machinekamers, vuurden aan dek de kanons door: op short range werd de wegdraaiende zware kruiser Nachi nog geraakt met de hoofdbatterij (schade: 7 hull points) en werd gepoogd een  aangeschoten Japanse destroyer te raken (mis). 

De toegedraaide crippled ‘Eendracht’ bevuurde wel met succes de aan-geschoten Japanse destroyer, waardoor die na 2 hits zonk. Aan boord van de slagkruiser ging inmiddels van alles mis: de crew check voor alle hens aan dek (blz.46 VaS) mislukte (wat is er toch mis met die dobbelstenen?) en de brand & schade escaleerde alsmaar door. Er ontstond feitelijk een ketting-reactie aan boord die in de daarop-volgende 2 Turns niet meer te stoppen was. Uiteindelijk verliet de over-gebleven bemanning de slagkruiser en werd opgepikt door de nabij dobberende & aangeschoten ‘Eendracht’. Vol ongeloof keek de geredde Nederlanders toe hoe hun gloednieuwe slagkruiser explodeerde en zonk… Het uiterst moderne Nederlandse eskader was door de Japanse Surface Action Group afgebroken tot 1 crippled lichte kruiser.... De vraag is of de Japanners zich dat realiseerden, want ze waren inmiddels in geen velden of wegen meer te zien. De Japanse SAG was 2 destroyers kwijt geraakt en 1 zware kruiser zo goed als.

Wat vind ik van de futuristische NLD schepen in dit scenario?
Deze wargame is een spel en geen getrouwe simulatie. Toch valt mij het volgende op: NLD Project 1047 slagkruiser: met een puntentotaal van 500 is het een uiterst capabel schip. Terecht hadden de Japanse zware kruisers (230 pnt. elk) daar ontzag voor. De onfortuinlijke escalatie van torpedotreffers doet daar niets aan af (vergelijkbaar met hoe de HMS Hood in 4 minuten aan haar einde kwam tegen de Bismarck); feitelijk werd de NLD slagkruiser alleen geraakt door torpedo’s tijdens deze ‘what if’ zeeslag want 8-inch granaten ketsten af…

De lichte kruiser Hr.Ms. ‘Eendracht’ bleek ook een grote aanwinst t.o.v. de oudere NLD lichte kruisers uit de 1942 slag in de Javazee, zoals ‘Java’ of ‘de Ruyter’. Bedenk dat de ‘Eendracht’ 2 Turns lang onder vuur is genomen door 2 Japanse zware kruisers! Haar punten-tal is slechts 130 tegen 2 x 230=460, maar ze had 24 hull boxes (tegen 16 hull boxes voor de ‘Java’). De destroyers van de Callenburgh-klasse (55 pnt. elk) verschillen niet heel veel met hun voorgangers uit 1924. Ze bleken nog steeds veel minder bewapend en stevig (slechts 1 hull box extra t.o.v. voorgangers) dan hun Japanse tegenspelers (90 pnt. elk). Ofschoon het Nederlands eskader op puntentelling verloren heeft, durf ik het aan dat op basis van doelstellingen (‘objectives’) de Nederlanders het niet slecht gedaan hebben. De ‘Defence Line’ heeft de Japanners tegen gehouden. Een veel beter resultaat dan feb. 1942, met ook veel meer Japanse schade. E.e.a. vooral mogelijk door de aanwezigheid van de slagkruiser project 1047.  

    Het vernieuwde VaS puntensysteem komt realistischer over dan het oude. Ik blijf mij echter wat verbazen over de bestaande ‘fan-salvo’regel: dat in het zicht van elkaar (want waar mik je anders op?) alleen de Japanse schepen hun geheime lange wapen kunnen vuren (‘Long Lance’) maar dat de tegenstander gedurende de looptijd van die torpedo’s (ongeveer 30 min. als het op een afstand van 20 zeemijl afgevuurd wordt!) geen ontwijkmanoeuvre mag uitvoeren om het salvo te ontlopen vind ik ronduit vreemd… In die 30 min. kun je wel 10 mijl verder weg zijn. Let wel, origineel is de VaS regel beschreven voor nachtelijke aanvallen (waarbij het zicht verminderd is, toch?). Ik heb er bij daglicht enigszins problemen mee.  
Mijn aantekeningen voor dit battlereport werden rond turn 5 behoorlijk onsamenhangend, omdat ik volledig verrast (& in beslag genomen) werd door de verrassende escalatie van schade-gebeurtenissen aan boord van de slagkruiser in samenhang met mijn onfortuinlijke dobbelstenen. Ik heb de gebeur-tenissen zo goed mogelijk proberen te reconstrueren. Dat schade kan escaleren/kettingreactie is mij volstrekt duidelijk, maar ik vond dat ik wel erge pech had… (dat vonden de 3 overlevenden a/b HMS Hood waarschijnlijk ook). 

Welke scheepsminiaturen kopen, nu NAVWAR tijdelijk (?) niet meer produceert?

Helaas is het Britse een-mans bedrijfje NAVWAR in februari 2024 tijdelijk (?) gestopt met het gieten van metalen scheepsminiaturen op schaal 1:3000. Zij hadden een zeer groot & betaalbaar assortiment: Oorlogsschepen en koopvaarders uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog, moderne tijd, maar ook vaartuigen die gepland waren en/of net niet afgebouwd waren. Ik heb meer dan 100 miniaturen van NAVWAR, omdat ze veel keuze boden, relatief veel Nederlandse, Russische en Argentijnse schepen hadden en unieke 'what if' schepen hadden, zoals de nooit gebouwde Nederlandse slagkruisers uit WO2, of het originele ontwerp van de na-oorlogse kruisers 'De Ruyter' en 'Zeven Provinciën'. Maar ook het niet afgebouwde Duitse vliegkampschip 'Graf Zeppelin'. En dat alles voor prijzen van enkele ponden/stuk. Naar verluidt gaat NAVWAR eerst de oude voorraden opmaken en op zoek naar een productiemedewerker.

In dit blog vergelijk ik enkele NAVWAR modellen met hun directe 'concurrent': 1:3000 miniaturen van DAVCO (verkrijgbaar via het internet bij Navy Models & Books).  De niet al te scherpe foto's zijn gemaakt met een GSM en een compact camera (soms met flits). In het algemeen geldt dat DAVCO-scheepsmodellen bijna altijd ietsje breder zijn dan die van NAVWAR; vaak iets fijnere detaillering kennen van geschutsopstellingen en altijd een 'strakkere' romp en dekhuizen hebben dan die van NAVWAR. Overigens komen bij beide fabrikanten incidenteel gietfouten voor. Qua prijs zijn de DAVCO-modellen een fractie duurder. Het grootste 'probleem' is dat er maar 600 DAVCO-modellen zijn, nog geen 25% van het voormalige NAVWAR-bestand.

Detailvergelijking Britse type 22 fregat: Het bovenste model op elke foto is het DAVCO-model. Beide modellen hebben globaal dezelfde lengte; het DAVCO-model is breder (goed te zien bij het helikopterdek). Het NAVWAR-model heeft naast de schoorsteen (reddingsboten) en naast het voorste dekhuis meer reliëf (attributen) op dek liggen. Het NAVWAR-model heeft de voorste type 910 vuurleidingsradar (voor de Sea Wolf raket) op het voorste dekhuis op de juiste plaats staan; het DAVCO-model heeft dat iets verder naar achteren staan, maar dan weer wel op betere hoogte en veel beter gedetailleerd. Het DAVCO-model heeft daarentegen een foutieve (extra) verhoging in de boeg en mist de SCOT SHF SATCOM antennes (die het NAVWAR model wel heeft). Conclusie: het DAVCO-model geeft een rustiger en duidelijker beeld, waardoor je het sneller herkent als een type 22.

Detailvergelijking Sovjet helikopterkruiser 'Moskwa'-klasse. Het bovenste model op elke foto is het DAVCO-model. Beide modellen hebben dezelfde lengte en breedte. Het NAVWAR-model mist de grote 'Top Sail' radar (kleur: zwart), boven in de mast. Dit kan een gietfout zijn, of hij kan afgebroken zijn... Het DAVCO-model heeft tevens een veel betere detaillering van de verschillende markante 'Head Light' vuurleidingsradars op het voorste deel van het schip. En heeft de bewapening op dat voordek beter gedetailleerd en in realistischere verhoudingen (tot elkaar en t.o.v het dek). Frappant genoeg is de locatie van de 57 mm dubbelloops luchtdoelkanons naast de schoorsteen op het DAVCO-model fout. NAVWAR heeft het goed: bakboordzijde kanonopstelling staat ter hoogte van de 'Head Light' radars; stuurboordzijde kanonopstelling staat direct naast de schoorsteen. Conclusie: beide varianten hebben voor- en nadelen.

Detailvergelijking Russische 'Slava'-klasse kruiser. Het bovenste model op elke foto is het DAVCO-model. Beide modellen hebben dezelfde lengte, het DAVCO-model is breder. Er is een verschil in verhoudingen: het DAVCO-model heeft de dubbele schoorsteen verder naar voren staan dan het NAVWAR-model en heeft een grotere helikopter-hangar en -dek. Het DAVCO-model mist alle grote radars ('Top Pair' en 'Top Steer'), waardoor het 'plat' en 'ingezakt' oogt. Het NAVWAR-model is hier duidelijker herkenbaar als 'Slava'-klasse, ofschoon de bewapening van het DAVCO-model veel gedetailleerder is (zie de 13 cm kanons op de bak en de 30 mm Gatling guns nabij de schoorstenen). Daarentegen heeft het NAVWAR-model een betere detaillering van de Vertical launch SA-N-6 batterij (tussen schoorsteen en de enkele 'Top Dome' radar). Conclusie: het NAVWAR-model geeft een onrustiger maar realistischer herkenningsbeeld.

Detailvergelijking Russische 'Ropucha'-klasse landingsvaartuig. Het bovenste model op elke foto is het DAVCO-model. Het DAVCO-model is langer, breder en 'strakker'. Het NAVWAR-model kent iets meer detaillering rondom het dekhuis (reddingsvlotten, een bijboot). Op het hoofddek heeft het DAVCO-model iets meer detaillering. Conclusie: beide varianten hebben voor- en nadelen.

Detailvergelijking Sovjet Mod Kashin-klasse destroyer. Het bovenste model is het DAVCO-model. Het DAVCO-model is korter en breder. Bij het NAVWAR-model is gepoogd om alle details te tonen (reddingsboten, radars, helikopter op het helikopterdek), waardoor het geheel chaotischer lijkt dan het DAVCO-model. Dit DAVCO-model heeft minder belangrijke details weggelaten en is daardoor in essentie iets gemakkelijker te herkennen. Conclusie: beide varianten hebben voor- en nadelen.

Algehele conclusie: DAVCO-miniaturen zijn een betaalbaar en goed alternatief voor NAVWAR, dat er helaas mee gestopt is. Uiteraard zijn er beter gedetailleerde miniaturen in schaal 1:3000 of schaal 1:2400 verkrijgbaar, maar daar hangt een heel ander prijskaartje aan...

Aanvulling 15 feb '24: een aantal Nederlandse oorlogschepen uit W02 staan momenteel onjuist op de website van Navy Models & Books: ze zijn niet te vinden onder 'Holland', maar onder 'USA'. Het gaat om de kruisers 'Java', 'De Ruyter' (foutief gespeld als 'de Reuter'), 'Tromp' en 'Jacob van Heemskerck (foutief gespeld als 'Hemeskerck'), alsmede de destroyer 'Witte de With'.