Aanvulling verzameling 1:1250 scheepsmodellen

Naast scheepjes voor Naval Wargaming (schaal 1:3000) verzamel ik ook scheepjes in de gangbare schaal van 1:1250 (overeenkomend met de schaal van de silhouet-tekeningen in de diverse scheepsherkenningsboekwerken). Dit komt vnl. omdat ik ooit in een Duits maritiem museum een gigantische kastenwand gezien heb met heel veel modellen (in die schaal) van heel veel marines. Daar viel mij op dat er veel modelletjes bestaan van bijvoorbeeld de Nederlandse Marine en de Russische. ‘Verzamelen’ gaat via het internet: ik zoek (en koop soms) 2e hands modellen.
Hieronder een update van afgelopen jaar.

De eerste foto betreft de Sovjet marine. Van links naar rechts zie je een Kara-klasse kruiser (project 1134B; 1971-2020), een van de 2 Moskwa-klasse helikopterkruisers (project 1123; 1967-1997), Zwarte Zeevloot) en een Riga-klasse fregat (project 50; 1954-1980). Allen gespecialiseerd in onderzeebootbestrijding.

De tweede foto focust op Russische nucleaire onderzeeboten; specifiek hoe groot de Typhoon-klasse was. Hiervan zijn er 6 gebouwd en hebben dienst gedaan in de periode 1981-2023. Uitgerust met 20 ballistische raketten met kernkoppen. Ze waren 175 m. lang en hadden een waterverplaatsing van 48.000 ton (onder water). Zie dat een ‘Typhoon’ in grootte niet onder doet voor een ‘Kara’-klasse kruiser. Aan de rechterkant van de foto zien we een Akula-klasse nucleaire onderzeeboot (project 971). Deze zijn gebouwd sinds 1981 en een aantal doet ervan nog dienst.

De derde foto betreft de Koninklijke Marine, in de tijd dat ik daar begon te werken. Van links naar rechts: een onderzeeboot van de Dolfijn/Potvis klasse (3-cilinder type; 1960-1990), een onderzeebootjager van de Friesland-klasse (1953-1982; ik voer in 1980 kortstondig mee met Hr.Ms. Groningen) en een van de 2 geleide-wapen-fregatten van de Tromp-klasse (1975-2001; ik voer in 1991 kortstondig mee met Hr.Ms. De Ruyter).

De 4e en 5e foto’s betreft oorlogsschepen waarmee de Koninklijke Marine de Tweede Wereldoorlog in ging. De 4e foto laat een 3-tal kruisers zien, het grootste type oorlogschip dat Nederland zich toen kon veroorloven. Het meest rechtse schip is een van de 2 Java-klasse lichte kruisers, gebouwd vlak na de Eerste Wereldoorlog. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog waren zij qua gevechtscapaciteiten eigenlijk al verouderd en beide eenheden hebben de oorlog dan ook niet overleefd. Het middelste schip is de lichte kruiser Hr. Ms. de Ruyter; gebouwd in 1936. Zij bleek echter in 1942 niet opgewassen tegen de Japanse zware kruisers die haar bij de slag in de Javazee tot zinken brachten. Het linker schip is de kleine & lichte kruiser Hr.Ms. Jacob van Heemskerck. Nederland begon aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog zich te laat te herbewapenen en koos er zelfs voor om ‘niet al te agressieve schepen te bouwen’. Zo waren deze kleinere lichte kruisers (met 6 x 15 cm. kanons) feitelijk bedoeld als vervanger van de grotere Java-klasse (met 10 x 15 cm. kanons)… Hr.Ms. Tromp kwam gereed in 1937, maar Hr.Ms. Jacob van Heemskerck was dat nog niet in mei 1940! Zij kon nog net uitwijken naar Engeland en kreeg daar een Britse luchtverdedigingsbewapening van 10 kanons van 10,2 cm. Beide schepen hebben de Tweede Wereldoorlog overleefd.    

De 5e foto laat een aantal kleinere eenheden zien. We beginnen wederom ter rechter zijde. Een van de 2 kanonneerboten van de Soemba-klasse. Gebouwd in 1926 en uitgerust met 3 kanons van 15 cm. (vergelijkbaar met die van de Java-klasse kruisers). Ontworpen voor inzet in de koloniën en te traag voor inzet samen met de zeegaande vloot van kruisers en destroyers (die 2x zo snel konden varen) hebben beide schepen een voortreffelijke loopbaan gehad tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hun specialiteit bleek het beschieten van doelen op de kust (mede vanwege hun beperkte diepgang) en ze werden veelvuldig ingezet bij diverse amfibische landingen. Daar werden ze bekend als de ‘Terrible Twin’.
Het tweede model is een destroyer van de ‘Admiralen’-klasse. Vanaf 1925 zijn er 8 stuks gebouwd. Het grootste deel deed dienst in Nederlands Indie. 7 stuks zijn gezonken/vernield tijdens de Japanse inval in 1942; de Hr.Ms. Van Galen werd zelfs al tot zinken gebracht in mei 1940, in Rotterdam. Het verouderde scheepstype bleek niet opgewassen tegen de veel beter bewapende Japanse destroyers of tegen luchtaanvallen. 
Het derde model is de kanonneerboot ‘Van Kinsbergen’. Ofschoon groter dan de Soemba-klasse, had het lichtere kanons (12 cm.) en was het specifiek ontworpen als artillerie-instructieschip. Het schip werd nog juist voor de mobilisatie in 1939 opgeleverd en werd vanaf dat jaar ingezet vanaf Curacao (voor bescherming & artillerie-instructie).
Het laatste model is een destroyer van de ‘Callenburg’-klasse. Dit type werd gebouwd vanaf 1938, als vervanger/uitbreiding van de ‘Admiralen’-klasse. Tijdens de Duitse inval waren de 4 schepen in diverse stadia van afbouw. Alleen de ‘Isaac Sweers’ kon (zonder bewapening) uitwijken naar Engeland en werd daar verder afgebouwd. Helaas werd zij in 1942 in de Middellandse Zee getorpedeerd door een Duitse onderzeeboot. De ‘Callenburgh’ werd door de Duitsers afgebouwd en vanaf 1942 ingezet als ‘ZH1’ (‘Zerstorer Holland’). Dit model is de ZH 1. Zij is in 1943 in de Golf van Biskaje in gevecht met geallieerde destroyers gezonken.
Daarnaast zijn er ook modellen gemaakt van Nederlandse mijnenvegers en hulpvaartuigen, dus ik heb nog voldoende te verzamelen…

De historie van deze scheepjes kan ons ook wat leren.
Nederland behoorde aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog niet tot een bondgenootschap. Als vrij grote koloniale mogendheid stonden we er in principe alleen voor. Feitelijk was er in de Haagse politiek (te laat) alleen nagedacht over een Japanse dreiging richting Nederlands Indie. Hiervoor waren 3 slagkruisers bedacht, maar dat plan kwam te laat en werd nooit uitgevoerd. Ook de 1-op-1 vervanging van bestaande kruisers en destroyers verliep uiterst moeizaam, voor een deel te begrijpen vanwege de beurskrach en de daarop volgende moeilijke economische jaren. De Nederlandse zeegaande vloot stamde in de eerste 2 oorlogsjaren derhalve uit schepen ontworpen in de jaren ‘20 (met de lessen uit de vorige Wereldoorlog- dus o.a. met te weinig torpedobewapening en te weinig luchtafweer).
Wat is de situatie nu? De Nederlandse vloot is na de Koude Oorlog gehalveerd in schepen en personeel. Maritieme patrouillevliegtuigen hebben we helemaal niet meer. Sinds kort is er weer geld voor nieuwbouw maar de 2 fregatten van de Karel Doorman-klasse (meer dan 30 jr. oud) worden slechts 1-op-1 vervangen. De 4 fregatten van de ‘7 Provinciën’-klasse (inmiddels 20 jr. oud) worden nog steeds geen destroyers genoemd (wat het feitelijk wel zijn) en worden gemoderniseerd in afwachting van (ooit) toekomstige vervanging. Van de 4 onderzeeboten van de ‘Walrus’-klasse (inmiddels 35 jr. oud) ligt 50% tegen de kant. De 1-op-1 vervangers komen pas vanaf 2034(?) in dienst. Merk op dat er niet voor gekozen is het aantal onderzeeboten uit te breiden naar 6 (zoals tot 1990 gebruikelijk was). Ook komt er geen maritieme vliegcapaciteit terug en ook geen grote oppervlakteschepen bij; het is enkel maar 1-op-1 vervanging! Kortom, de huidige (kleine, doch kwalitatief redelijke) vloot is veel ouder dan ten tijde van 1940-1942. Ons geluk is het feit dat we onderdeel zijn van een bondgenootschap (NAVO) en het feit dat de Russische tegenstander nog veel oudere schepen en vliegtuigen heeft (en dat ook niet gemakkelijk kan vervangen). Dat is overigens niet het geval is we ooit eens gevraagd worden mee te helpen in Azië….  

Battle Report: HMS Nelson (BB) fights RN 'Littorio' (BA) (Victory @ Sea rules)

Waar: Er bestaat zoiets als ‘International Naval Wargaming Day’. Op 6 aug., de geboortedag (1865) van de Brit Fred T. Jane, die in 1898 een van de eerste Naval wargames bedacht en maakte. Ter ondersteuning van zijn game gaf hij ook ‘Jane’s Fightings Ships’ uit, een jaarlijks, zeer gerenomeerd overzicht van alle oorlogsschepen van alle landen ter wereld. Deze publicatie wordt nog steeds uitgegeven. Binnen de Naval Wargame Community is het gebruikelijk om rond 6 aug. een Naval Wargame te spelen. Meestal met vrienden, maar ik kwam vandaag niet verder dan om een spel ‘solo’ te spelen. Om het niet te lang te laten duren, had ik een duel bedacht tussen een Brits slagschip (HMS Nelson) en een Italiaans slagschip (RN ‘Littorio’) in de Middellandse Zee, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, gebruikmakend van de Victory at Sea (V@S) spelregels van Warlord. Dit was een fictief scenario: een geallieerd konvooi, beschermd door HMS Nelson, werd aangevallen door het moderne Italiaanse slagschip. De game werd thuis, voor het eerst in onze loods op een 2-tal campingtafels gespeeld, met gebruik van een 6x4 feet mat met ‘zee’ afbeelding. 
Hoe: Het spel werd gespeeld met 1:3000 miniaturen van fabrikant NAVWAR. Het geallieerd konvooi bestond uit een 8-tal koopvaarders, beschermd door 3 onderzeebootjagers, 1 lichte kruiser en HMS Nelson. De Italiaanse aanval was beperkt tot het slagschip van de Littorio-klasse.
Afstand waren in inches, cf. de spelregels. Het was alweer meer dan 6 maanden geleden dat ik de V@S-spelregels gebruikt had, dus het spel van 8 turns duurde bijna 3 uur.
De RN ‘Littorio’ kwam uit het noorden; het relatief snelle geallieerde konvooi, op weg naar Malta (10 knopen vaart), voer een oostelijke koers. 

Battlereport

In de uitgangssituatie was de RN ‘Littorio’ zo’n 36 inch verwijderd van HMS Nelson. De HMS Nelson voer aan bakboordzijde van het te beveiligen konvooi en meende in het noorden een rookpluim te zien… In turn 2 waren beide opponenten elkaar genaderd tot zo’n 30 inch en maakten zich gereed om snelheid aan te zetten. Het konvooi vervolgde haar koers en vaart, maar de veel snellere geallieerde escorteschepen zetten aan tot max. snelheid, voeren naar de linker flank van het konvooi en legden een rookgordijn om het konvooi aan het zicht te onttrekken. In turn 3 draaide HMS Nelson bakboord uit, richting de aanstormende RN ‘Littorio’. RN ‘Littorio’ had het gevaar van HMS Nelson onderkend en draaide licht bakboord uit, zodat al haar 3 drielingtorens van 15 inch vuurmonden het Britse slagschip konden bevuren. Omdat in het spel Engeland in deze turn het initiatief had (uitkomst dobbelsteen), opende HMS Nelson het vuur met haar 16-inch kanons. Wegens de geometrie hadden alleen beide voorste drielingtorens zicht op de vijand. Er werden 4 treffers geplaatst, waaronder 1 ‘critical’. De RN ‘Littorio’ beantwoorde het vuur met al haar 3 drielingtorens van 15-inch, doch plaatste slechts 2 treffers.

In turn 4 kreeg Italië het initiatief. Beide slagschepen manoeuvreerden dusdanig dat zij beiden hun hoofdbatterij optimaal konden benutten, evenals hun secundaire batterij. De RN ‘Littorio’ trof de Britse bepantsering 6x met het salvo van haar 15-inch hoofdbatterij (afstand: 16,5 inch) en 2x met haar secundaire bewapening, maar doorboorde de bepantsering van HMS Nelson niet. HMS Nelson beantwoorde het vuur iets fortuinlijker (dobbelsteen geluk?), waardoor RN ‘Littorio’ schade opliep aan haar roer en schroeven. 
In turn 5 kreeg Engeland weer het initiatief. HMS Nelson bleef het konvooi afschermen (wat inmiddels volledig achter het rookgordijn zat) en voer op RN ‘Littorio’ toe. RN ‘Littorio’ draaide iets af, geschrokken van haar schade, maar ook om haar 3 drielingtorens op HMS Nelson gericht te houden. Het salvo uit de Britse 16-inch kanons trof echter 8x doel, resulterend in een behoorlijke schade aan de Italiaanse secundaire bewapening en aan 1 toren van de hoofdbewapening. Er brak vervolgens brand uit… De Britse 6-inch secundaire bewapening plaatste ook 2 treffers, maar doorboorde de Italiaanse bepantsering niet. De RN ‘Littorio’ kent in dit spel 90 compartimenten; daarvan waren er nu 18 ver-

hield. Ondanks haar schade wist RN ‘Littorio’ het vuur te beantwoorden en trof HMS Nelson 4x, waardoor ook zij schade kreeg aan haar scheepsschroeven. Aan het eind van de turn (damage control fase) wist de bemanning van HMS Nelson de voortstuwing echter te repareren en de de Italiaanse bemanning wist de brand te blussen.
In turn 6 behield Engeland het initiatief. Beide schepen zaten op een afstand van 16 inch, resulterend in short range vuur van hun hoofdbatterij. RN ‘Littorio’ was langzaam terug naar het noorden gedraaid teneinde verdere gevechtsschade te voorkomen. HMS Nelson had minder schade opgelopen dan haar Italiaanse tegenstander en probeerde haar te achtervolgen om haar tot zinken te brengen. De geometrie van de gekozen koersen was zodanig dat beide slagschepen slechts 2 van hun 3 drielingtorens konden gebruiken. HMS Nelson’s 2 voorste geschuttorens openden vuur en plaatsten 3 fortuinlijke treffers. De achterste 15-inch geschutstoren van RN ‘Littorio’ had hierdoor een munitiemagazijn explosie en verloor hierbij 10 compartimenten (nog 62 over). Die achterste toren was een van de 2 beschikbare Italiaanse drielingtorens… De RN ‘Littorio’ kon dus nu slechts terugvuren met 1 drieling geschutstoren. Hiermee werd geen treffer geplaatst.

In turn 7 liep HMS Nelson langzaam in op het nu niet meer snellere, vluchtende Italiaanse slagschip. Het geallieerde konvooi was nu veilig. Wederom behield Engeland het initiatief. HMS Nelson vuurde wederom uit haar 2 voorste drielingtorens en plaatsten 5 hits, waarmee 6 compartimenten vernield werden. Het Italiaanse ‘antwoord’ was bedroevend: de voorste geschutstoren had een weigering. In de damage control fase wist de Italiaanse bemanning de voortstuwing te repareren, ofschoon het roer nog problemen gaf.

In turn 8 kreeg Italië het initiatief. De commandant besloot om zijn schip dusdanig te draaien, dat het met 2 torens (6 vuurmonden van 15-inch) HMS Nelson kan bevuren, in de hoop dat schip te vertragen in haar achtervolging. Echter, de schade aan de Italiaanse hoofdbatterij was dusdanig dat uiteindelijk maar 1 van de 2 voorste torens vuur kon uitbrengen. Er werden hiermee 2 treffers geplaatst op HMS Nelson, maar niet critical. HMS Nelson vuurde wel met 2 drielingtorens, en raakte het vrij grote Italiaanse silhouet met 5 16-inch granaten, waarvan 3 critical. Hierdoor raakten in eerste instantie 8 compartimenten vernield, maar door de alsmaar oplopende schade van de laatste 4 turns (incl. diverse critical hits) ontstond een kettingreactie van explosies, waardoor de voortstuwing half vernield werd en meerdere branden uitbraken. Hierdoor werd een 12-tal extra compartimenten vernield. De Italiaanse schade was nu 62-6-8-12=36 ongeschonden compartimenten (van de 90). Bij ’30’ overblijvende compartimenten is het schip volgens de regels ‘crippled’.

Volgens de regels van V@S duurt een engagement 8 turns. Het is duidelijk dat de RN ‘Littorio’ veel meer schade had opgelopen dan HMS Nelson, en ook geen schijn van kans had in eventuele volgende turns. HMS Nelson had nog 83-2-4-2=75 ongeschonden compartimenten en zou bij 27 ongeschonden compartimenten ‘crippled’ zijn.   

Wat vind ik van deze engagement?
Op ‘papier’ waren beide slagschepen tegen elkaar opgewassen. De wat oudere HMS Nelson was het best bepantserd en had de zwaarste bewapening (16 inch kanons vs. 15 inch kanons). De RN ‘Littorio’ was echter sneller en had geen last van de beperkingen opgelegd door de vloot wapenbeheersings-akkoorden van Washington & Londen. In de realiteit van de Tweede Wereldoorlog overleefden echter beide Britse slagschepen van de Nelson-klasse menig zeeslag en luchtaanval, terwijl de 3 slagschepen van de ‘Littorio’-klasse relatief vaak zware schade opliepen (veelal tgv. torpedo’s en/of luchtaanvallen).
De loods bleek een goede game locatie te zijn.

         

Nieuwe maritieme documentatie

Deze maand ben ik naar de jaarlijkse Deventer boekenmarkt geweest, een van de grootste van NLD. Honderden stalletjes staan buiten, langs de IJsselkade en in het historische centrum. Vooraf kon je een boekje kopen, waarin alle verkopers benoemd waren en voorzien van een stadskaartje waar hun stalletje zou staan. Dit gaf de mogelijkheid om vooraf een looproute te verzinnen (ter voorkoming dat je langs alle honderden stalletjes moest lopen..). 

Ik was op zoek naar ansichtkaarten van Andijk (waarop mogelijk ons 100-jarig huis te zien was - helaas niet gevonden in de grote aantallen ansichtkaarten) en ik had gezien dat er diverse verkopers waren met boeken over scheepvaart en/of oorlog. Uiteindelijk vond ik 8 boeken die een link hebben met de hobby Naval Wargaming; soms voor een weggeefprijs en soms voor een heel schappelijke prijs. Kortom, een aanrader voor wargamers (want er waren ook zat boeken over landoorlogen, tanks & vliegtuigen).

Op deze foto zie je de aangekochte boeken over de Koninklijke Marine in de Tweede Wereldoorlog. De bovenste boeken zijn uitgegeven in het eerste deel van de Tweede Wereldoorlog en hadden dus voor het beschrijven van de krijgsverrichtingen enkel toegang tot 'eigen' archieven (en niet die van de vijand). Het boekje 'Nederland's Zeemacht in Oorlog' bevat een uitvouwbare plotkaart van de slag in de Javazee (1942) en silhouetten van in aanbouw zijnde marineschepen, die in mei 1940 in Duitse handen vielen.  In diverse boeken werd melding gemaakt van het plan uit 1939 om 3 Nederlandse slagkruisers te bouwen (project 1047); iets waar ik pas deze eeuw achter kwam (!). Inmiddels heb ik via NAVWAR een 1:3000 model van dit beoogde scheepstype. 

Op deze foto de boeken over krijgsverrichtingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het Duits-talige boek 'Deutsche Grosskampfschiffe' behandelt in uitvoerig detail het ontwerp en geschiedenis van Duitse slagschepen, slagkruisers en vliegkampschepen in de Tweede Wereldoorlog. Met gedetailleerde bouwtekeningen, grafieken over durchschlagleistung van de te kiezen hoofdbewapening en snelheidsgrafieken en moderniseringsplannen (die nooit uitgevoerd konden worden). Zo zijn er ruim 20 blz. over het in aanbouw zijnde vliegkampschip 'Graf Zeppelin' (en haar Airwing) en 7 blz. over de beoogde opvolger van het Bismarck klasse slagschip. Het tweede deel van het boek behandelt (o.a. met plotkaarten) de belangrijkste zeeslagen waaraan deze eenheden deelgenomen hebben. Afgesloten met bijlages over bewapeningskarakteristieken, munitiesoorten, namen van scheepscommandanten en karakteristieken van radar apparatuur. Kosten: 15 Euro.

Op deze 2 foto's zie je mijn pronkstuk: de laatst uitgegeven 'Combat Fleets of the World'. Dit voorheen jaarlijkse naslagwerk uit 2013 (980 blz.) bevat info over alle marineschepen ter wereld. Helaas is de publicatie na deze versie gestopt... Ik heb ooit een nieuwe gekocht in 1999 (aanschafprijs: duur, maar aanzienlijk goedkoper dan Jane's Fighting Ships) maar deze laatste kocht ik in Deventer voor 25 Euro! Ik kan nu beter zien hoe het met de Chinese en Russische vloot gesteld is.