Battle Report 'my first Shipwreck Rules Wargame'

Waar: als beginnend Naval Wargamer had ik in de kerstvakantie 2023/2024 een gelijkgestemde vriend uitgenodigd om bij mij thuis een Naval Wargame te spelen met de spelregels van ‘Shipwreck’. Edzard zou zijn eigen USSR-smaldeel schilderen en meenemen; ikzelf zou een zo gelijkwaardig mogelijk NAVO-smaldeel beschikbaar hebben om op die manier een niet-historische maritieme schermutseling te spelen. Thuis had ik de beschikking over een (opklapbare) speeltafel (gewoon, in de huiskamer) en een 6 x 4 ft speelmat met zee-afbeelding.

Hoe: Het spel werd gespeeld met 1:3000 scheepsminiaturen, veelal van fabrikant NAVWAR en geschilderd door beide opponenten (in hun geheel eigen stijl). Het USSR-smaldeel bestond uit 5 schepen uit hun Noord- en Oostzeevloot: als vlaggenschip een ‘Slava’-klasse kruiser (geoptimaliseerd voor bestrijding van NAVO vliegkampschepen en kruisers), ondersteund door een moderne Udaloy-destroyer (geoptimaliseerd voor onderzeebootbestrijding), 2 oudere Kashin-klasse destroyers en een Krivak III-klasse fregat van de Sovjet-grenstroepen. Het NAVO smaldeel bestond uit vlaggenschip de kruiser USS Long Beach (geoptimaliseerd voor luchtverdediging), de destroyer USS Bainbridge en het relatief moderne Nederlandse GW-fregat van de Tromp-klasse (ook geoptimaliseerd voor luchtverdediging) en een Standaard-fregat van de Kortenaer-klasse. Als laatste was een Brits fregat van het type 22 Batch 2 toegevoegd. Het 5-tallige Sovjet-smaldeel had de beschikking over 2 (oudere) Ka-25 ‘Hormone’ helikopters; het 5-tallige NAVO-smaldeel over 1 (modernere) NH-90 helikopter en een stokoud Lockheed ‘Neptune’ patrouillevliegtuig. De vliegende miniaturen hadden een schaal 1:600.

Wij beiden hadden nog niet veel met de regelset van ’Shipwreck’ gespeeld, dus tijdens het spel moest nog veel opgezocht worden in het boek. We speelden geen scenario of historische zeeslag; we zouden elkaar gewoon tegemoet varen en elkaar tot zinken brengen (was alles maar zo eenvoudig…). Afgesproken werd dat helikopter inzet (gold ook voor de ‘Neptune’, die zou ingezet worden als een helikopter) na 5 turns beëindigd zou worden. Dan moesten ze weer ‘aan dek staan’ om te tanken. Uitgangsituatie was dat beide smaldelen 75 nautical mijl (nm.) van elkaar verwijderd waren. Afgevuurde missiles zouden worden gepresenteerd met een D10 dobbelsteen, waarbij het getal het aantal missiles aangaf. Naarmate er missiles neergehaald werden, werd de D10 anders gelegd. Er werd tevens gebruik gemaakt van counters om aan te geven of eenheden hun radar actief hadden en/of gedetecteerd waren. Het daadwerkelijk spel duurde van 13.30u tot 17.15u.

Battlereport

Mede omdat er geen aanwijzingen waren dat er Sovjet onderzeeboten in het gebied waren, stuurde de Amerikaanse admiraal een van zijn onderzeebootbestrijdingshelikopters naar voren om een USSR smaldeel te zoeken dat 2 dagen geleden gerapporteerd was op een zuidelijke koers richting Groot-Brittannië. Dat smaldeel diende tegengehouden te worden. Het NAVO-smaldeel had hiervoor de beschikking over 4x8 (=32) RGM-84 Harpoon raketten en 4 MM38 Exocet raketten. Omdat de Sovjet eenheden over grotere, zwaardere en snellere raketten beschikten (SSN-12 op de SLAVA-klasse), koos de admiraal ervoor om zijn helikopter zo snel mogelijk met radar de zee af te laten zoeken, maar de radars van zijn schepen voorlopig stil te houden… Dat zou het verrassingseffect vergroten. De NH-90 hield hij wel dicht bij het smaldeel (binnen 10 nm.), om te voorkomen dat deze snel uit de lucht geschoten zou worden door de lange-afstand SAN-6 luchtafweerraketten van de Slava-klasse van de USSR.

Het Sovjet smaldeel koos er juist voor om hun beide helikopters af te vliegen en daarna met radar een groter gebied af te zoeken. Ook de Sovjet oppervlakteschepen hielden hun radar uit, om geen onnodige aandacht te trekken.

Al snel werd een groot contact (waarschijnlijk de Sovjet kruiser van de Slava-klasse) op radar gedetecteerd door de Nederlandse NH-90 helikopter; op een afstand van 62 nm. van de helikopter. Die informatie werd ogenblikkelijk via datalink gerapporteerd aan alle eenheden van het NAVO-smaldeel.

Een van de Sovjet helikopters, die op ca. 20 nm. van het Sovjet smaldeel opereerde, detecteerde de tamelijk grote USS Bainbridge. Omdat de Ka-25 ‘Hormone’ helikopter niet uitgerust is met een datalink, kon deze melding niet ogenblikkelijk doorgezet worden naar het Sovjet vlaggenschip.

Het NAVO-smaldeel ging ogenblikkelijk over tot actie! Omdat alle schepen via de datalink zowel positie als koers & vaart verkregen hadden, werd door de US admiraal opdracht gegeven een 14-tal RGM-84 Harpoons af te vuren op dit grote radarcontact, in de hoop dat dat de Slava-klasse was. Zonder hun radar te activeren, vuurden de Nederlandse fregatten ‘Tromp’ en ‘Philips van Almonde’ in totaal 14 RGM-84 Harpoons af(foto boven). De kruiser USS Long Beach wilde met RIM-8 Talos luchtafweer-raketten tevens beide USSR-helikopters onder vuur nemen, maar kon dit niet wegens het feit dat haar Talos-launcher vanaf haar achterdek beide helikopters niet kon zien (geen line-of-sight). En de RIM-2 Terrier luchtafweerraketten op haar voordek hadden hiervoor onvoldoende bereik….

Een van de Sovjet Ka-25 ‘Hormone’ helikopters detecteerde al rap minstens 1 aanstormend Harpoon missile en sloeg over de radio alarm. Daarop activeerden alle Sovjet schepen hun radar, om zich te kunnen verdedigen tegen deze luchtdreiging. Op een afstand van ca. 25 nm. (medium range) werden door de Sovjet schepen meerdere aanstormende Harpoons (snelheid: mach 0.8), die uiterst laag vlogen (seaskimming), gedetecteerd. De moderne Udaloy-klasse detecteerde er 10 (van de 14), de oudere schepen detecteerden er slechts 7 of zelfs maar 4…(deze aantallen kwamen uit het gooien met dobbelstenen en de te gebruiken modifiers per scheepsklasse). De zwaarbewapende Slava-klasse kruiser trof met haar SAN-6 raketten 2 Harpoons (foto beneden). Nu waren er nog maar 12.

Naarmate die Harpoons dichterbij kwamen, werden ze beter gedetecteerd door de Sovjet-schepen en nu konden er ook meer schepen op vuren. Op short range (de regelset ‘Shipwreck’ gebruikt afstandschillen) haalde de Slava-klasse en de Udaloy-klasse er elk nog 2 neer. De Krivak III-klasse haalde er zelfs 1 neer met haar vrij oude SAN-4 raketsysteem. Beide Kashin-klasse destroyers konden met hun oude SAN-1 luchtafweerraketten niets uitrichten tegen seaskimming raketten, zoals de RGM-84 Harpoon. De Harpoons hadden intussen hun radar geactiveerd en vonden scheepsdoelen…. De Sovjet-eenheden lanceerden echter chaff, om een eventuele lock-on van een Harpoon te misleiden/verbreken.

De overgebleven 7 Harpoons passeerden de grens van very short range en gingen rechtstreeks af op gevonden radarcontacten. Omdat alle Sovjet luchtafweer raketsystemen al ingezet waren op short range konden die niet meer ingezet worden binnen very short range (Shipwreck regeltje). Dus de NAVO missiledreiging werd bestreden met kanonvuur, chaff en stoorzenders. Na dobbelsteen gooien bleek dat zowel chaff alsmede 30 mm snelvuurkanonnen het beste werkten: m.b.v. chaff werden door de Slava-klasse 2 Harpoons misleid en ook nog 2 tgv stoorzenders. Uiteindelijk sloeg er slechts 1 in op de Slava-klasse. Maar…. na het doorvliegen van een chaffwolk door de 2 overgebleven Harpoons, zagen deze opeens de nabij varende Udaloy-klasse destroyer en sloegen daar in! Het schip kwam tot snel tot stilstand en zonk over stuurboord weg, zwarte rook uitbrakend… De Slava-klasse kruiser (groter dan een Udaloy-klasse) had relatief lichte schade opgelopen en bleef grotendeels operationeel.
Dit hele gevecht vond plaats in Turn 2.
In turn 3 draaide het NAVO smaldeel naar bakboord, om vrij schootsveld te hebben op het Sovjet-smaldeel en zette aan tot max. snelheid. De NAVO-schepen geoptimaliseerd voor luchtverdediging (beide Amerikaanse schepen en het Nederlandse Geleide Wapen-fregat “Tromp’) activeerden hun radar. Ook het USSR-smaldeel zette aan tot max. vaart en hielden hun radars ‘actief’. De rapportage van de Sovjet-helikopter die USS Bainbridge gedetecteerd had, was inmiddels aangekomen en verwerkt door de staf aan boord van het Sovjet vlaggenschip. Ogenblikkelijk werd het totale arsenaal van 16 x SSN-12 anti-scheepsraketten van de Slava-klasse kruiser afgevuurd richting de USS Brainbridge (foto beneden).

USS Long Beach had inmiddels door de koerswijziging in deze turn eindelijk vrij schootsveld op beide Sovjet helikopters, die ook wat dichterbij gekomen waren. Zo snel mogelijk werd een salvo RIM-8 Talos en een salvo RIM-2 Terrier raketten afgevuurd op deze doelen. 
Omdat de afgevuurde Sovjet SSN-12 raketten vrij hoog vliegen (vluchtpatroon), hadden de NAVO-schepen een redelijk detectiekans op deze grote raketten. Het NAVO-smaldeel zag ze inderdaad vrij snel, maar omdat USS Long Beach nog bezig was met het geleiden van haar Talos en Terrier raketten naar beide vijandelijke helikopters, kon ze haar raketsystemen niet richten op de aanstormende SSN-12’s. Dus deze nieuwe luchtdreiging werd eerst aangepakt door beide Terrier launchers van USS Bainbridge en vervolgens door de Standard Missile 1 launcher van de ‘Tromp’ (foto).

Later bleek dat ik hier een denkfout gemaakt had, want USS Long Beach is in staat om minstens 3 luchtdoelen tegelijkertijd aan te pakken (dom, dom…) en had dus met haar overgebleven RIM-2 Terrier installatie kunnen deelnemen aan de gezamenlijke NAVO luchtverdediging. Bij de eerste verdedigingsronde werden er 2 SSN-12’s neergehaald. In de volgende run werden beide Sovjet helikopters vernietigd maar was er geen tijd meer voor USS Long Beach om de overgebleven inkomende SSN-12’s te vinden. Die waren inmiddels USS Bainbridge zo dicht genaderd, dat alleen korte-afstand wapens en chaff inzetbaar bleken. Door de ongunstige geometrie van het NAVO smaldeel, kon alleen het nabij varende Nederlandse S-fregat (beschikt alleen over zelfverdediging wapens) de USS Bainbridge enigszins bijstaan. Haar NATO Sea Sparrow missile inzet faalde echter tegen de snelle SSN-12 (realistisch dobbelsteen resultaat), maar meer dan 4 SSN-12’s werden misleid door chaff inzet. Uiteindelijk sloegen er 3 zware SSN-12’s in bij USS Bainbridge… ofschoon een vrij groot schip, bleken deze SSN-12’s veel te krachtig (een 4 keer zo grote warhead als Harpoon!); in 1 grote vuurbal ontplofte de Amerikaanse destroyer en zonk met groot verlies van opvarenden naar de bodem. Een door chaff misleidde SSN-12 vond in haar vliegrichting de USS Long Beach en sloeg in in de midscheeps… Met een behoorlijke schade tot gevolg.. maar het schip bestreed de daarop uitbrekende brand heldhaftig… Na enkele uren was het vuur uit en kon het op eigen kracht proberen terug te varen naar Groot-Brittannië, voor een grote reparatie-opdracht… Dit 2e gevecht vond plaats in turn 3.

De Amerikaanse admiraal en zijn staf was toen inmiddels overgestapt op het Nederlandse Geleide Wapen fregat en bezag de situatie voor het NAVO-smaldeel. Zijn staf ging ervan uit dat er slechts 1 Slava-klasse kruiser in het USSR-smaldeel aanwezig was, en dat dat smaldeel geen lange-afstand raketten tegen scheepsdoelen meer had (alle 16 SSN-12’s waren verschoten en geen ander type raket was ingezet). Het was nog even afwachten of er nog een Sovjet-helikopter airborne zou gaan, maar er waren al 2 Sovjet-helikopters neergehaald. De Nederlandse NH-90 had inmiddels gerapporteerd dat het nog maar 4 USSR schepen zag, i.p.v. 5. Het NAVO smaldeel de-activeerde daarop ogenblikkelijk haar radars, zodat het Sovjet-smaldeel nog meer in het duister zou tasten over hoeveel NAVO-schepen er over zouden zijn na de Sovjet aanval en waar ze zouden zijn. Het NAVO smaldeel had nog 4 MM38 Exocet (aan boord Brits fregat) en 2 RGM-84 Harpoons (a/b Nederlands S-fregat) over. De 4 over-gebleven Harpoons a/b USS Long Beach waren inmiddels op weg naar Groot-Brittannië…
Vanuit USSR-zijde was na de aanvankelijke geruststelling dat de Slava-klasse niet gezonken was na de NAVO-aanval, het besef doorgedrongen dat t.g.v. het verlies van beide Ka-25 helikopters ze geen zicht meer hadden op het NAVO-smaldeel. Hoeveel en welke schepen had dat smaldeel nog? En welke koers moest er nu gevaren worden om ze te onderscheppen en ze met het kanon-overwicht op de 4 over-gebleven Sovjet-schepen alsnog tot zinken te brengen? Ook had de Sovjet luchtverdediging een behoorlijke knauw opgelopen (dat gold overigens ook voor de NAVO, maar dat wisten de Russen op dat moment niet): De Slava-klasse kruiser had een behoorlijk deel van haar SAN-6 luchtafweer raketten verbruikt en het Sovjet schip met de moderne SAN-9 raketten (Udaloy) was gezonken…
Enfin, toen sloeg de real world genadeloos toe en verliet mijn tegenstander ons huis voor avondeten bij hem thuis (zeer begrijpelijk). Maar een tweede helft van dit gevecht (een ‘ouderwets’ nabijgevecht, met wellicht eerst nog enige NAVO-missiles richting USSR-smaldeel) was zeker ook spannend geweest…

Wat vind ik van mijn eerste ‘Shipwreck’ wargame?
Ofschoon ik mij als vml. marineman realiseer dat zo'n spel geen getrouwe simulatie is van de werkelijkheid (zoals ik die op zee meemaakte/beoefende), vond ik dat het spel best een aardig beeld gaf van de gelaagde luchtverdediging op zee. Omdat het moderne oorlogsvoering betreft geeft het inzicht in gangbare EOV (elektronische oorlogsvoering) overdenkingen: welke voordelen heeft het activeren van mijn radar, en ook: welke nadelen? Ik vond de verschillen in detectiekansen van oude en moderne schepen op missiles en andere luchtdoelen behoorlijk realistisch.

Een kleine uitdaging lijkt het gebrek aan een puntentelling per schip; hoe kun je nu een gelijkwaardig duel ontwerpen tussen 2 smaldelen? Maar ja, wat is een fair duel? Bestaat dat wel in werkelijkheid? Er wordt in de 'Shipwreck' regels niet echt een aparte fase ingepland om te dobbelen voor 'initiatief' (zoals gebruikelijk bij andere maritieme spellen zoals Victory at Sea of General Quarters..). In de praktijk van het spel is dat geen groot probleem, diegene die het snelst tot detectie komt, weet het meest en kan vuren... 

Ofschoon ons spel zo'n 2-3 uur duurde om te spelen, verveel je je niet gauw. Vanaf de openingsscène is het spannend: kan ik iets detecteren? Word ik zelf gedetecteerd? En wat doe ik als zoiets gebeurt? Kortom, het is uiterst speelbaar, maar om dat te bereiken mist er (uiteraard) wat reality/fidelity in het spel. Zo zijn de afstandsbereiken niet georganiseerd in daadwerkelijke afstanden (in km. of zeemijlen) maar in afstandsringen. En werd in de regels geen echt verschil gemaakt tussen de Mach 0,8 vliegende RGM-84 Harpoon en Macht 2,5 vliegende SSN-12 raketten. Desondanks blijft het leuk om te spelen!

En het geeft inzicht: uit deze zeeslag wordt duidelijk hoeveel luchtafweer-schillen een Russische Slava-klasse kruiser in theorie heeft (SAN-6, SAN-4, kanon, mitrailleurs, chaff en stoorzender) en dat je dus een heleboel missiles er op af moet vuren om daar doorheen te breken... Hoe verrassend is het dan dat de Slava-klasse kruiser 'Moskva' in 2022 in de Zwarte Zee al na 2 Harpoon-achtige Oekraiense raketten zinkt! Die Russen waren duidelijk niet operationeel!