Een nieuwe hobby?

Vorig jaar kocht ik een 3-tal schaalmodellen (schaal 1:1250) van oorlogsschepen van de Koninklijke Marine: een kruiser (Hr.Ms. De Ruyter), een geleidewapenfregat en een bevoorradingschip (Hr.Ms. Poolster). Bij het onderzoeken van de geschiedenis van dit soort modelletjes, werd mij duidelijk dat modellen in deze schaal in beide wereldoorlogen gebruikt werden voor het aanleren van 'scheepsherkenning' door marine- en luchtmacht-personeel (het herkennen van de vijand op grote afstand). Zodoende ontstonden er fabrikanten in Duitsland (zoals Wiking, Hansa), Groot-Brittannië (o.a. Bassett-Lowke, Tremo) en Amerika (o.a. Saratoga Model Shipyard). De productie van deze (vaak metalen) scheepjes zette zich voort tijdens de Koude Oorlog, maar minimaliseerde t.g.v. de verdere opmars van de spelcomputer. Inmiddels is met 3D printen (veelal plastic) opeens weer heel veel mogelijk...

Verder lezende 'ontdekte' ik dat er zoiets bestond als 'naval wargaming': er waren mensen die op een tafel ('table top') zeeslagen naspeelden met scheepsmodellen ('miniatures'). Hiervoor waren benodigd: een tafel, de juiste scheepsmodellen, dobbelstenen, spelregels, etc. Na daar eerst een boekje over gekocht te hebben (en na enig nadenken) werd mij duidelijk dat er bij de gangbare schaal 1:1250 (die ook gebruikt wordt in maritieme herkenningsboekwerken zoals 'Jane's Fighting Ships' of 'Weyers Flotten Taschenbuch') al gauw een groot probleem ontstaat, als je deze modelschaal en de gangbare afstanden tussen oorlogsschepen op zee ook toepast op de omvang van je speeltafel... Ervan uitgaande dat een varend smaldeel van oorlogsschepen zich minstens verspreid over een gebied van 10x10 zeemijl (18x18 km.) en dat de bewapening van moderne oorlogsschepen zover reikt als 14 km (kanonvuur) tot verder dan 100 km (raketten), is het duidelijk dat bij schaal 1:1250 een keukentafel niet voldoet als realistisch zeeslag-gebied...

Helaas bleek 'Naval Wargaming' niet een groot interessegebied te zijn in de wereld. Er zijn diverse beoefenaars in Groot-Brittannië, Amerika en wellicht Duitsland, maar de gangbare (internationale) maandbladen over spellen (zoals 'Miniature Wargames', 'Tabletop Gaming' en 'Wargame Illustrated') besteden er bijkans geen aandacht aan... Daar is de focus op historische veldslagen (op het land) of futuristische 'Warhammer' spellen. In Nederland heb ik in enkele maanden nog geen duidelijke Naval Wargame community gevonden. 

Welke uitdagingen zag ik voor mij:

- welke zeeslagen wil ik eigenlijk (na)spelen?

Als voormalig Nederlands marineman was ik geïnteresseerd in zeeslagen waarin de Koninklijke Marine (KM) een rol gespeeld had, of had kunnen spelen. En dan in het tijdvak waarin ik zelf gevaren had, de Koude Oorlog. En je kunt ook een aantal 'What If' situaties verzinnen: een fictieve zeeslag tussen KM-eenheden en oorlogsschepen van de vml. USSR, of het naspelen van het Lido II incident tijdens de Joegoslavische oorlog (1994, waar NAVO-schepen bijna slaags raakten met Joegoslavische oorlogsschepen). Of kijken wat er uit een fictieve zeeslag komt tussen Nederland en Venezuela? En zo kun je wellicht ook diverse maritieme schermutselingen uit 2022 naspelen tussen Rusland en Oekraïne?

- op welke schaal?

Schaal 1:1250 blijkt dus te groot, en de modellen op die schaal zijn best kostbaar (en breekbaar met alle gedetailleerde masten en uitsteeksels). Ik ben op advies van enkele blogs gegaan voor schaal 1:3000 voor schepen en voor maritieme vliegtuigen voor schaal 1:600.

- hoe kom je aan modelletjes?

Er zijn diverse personen die met een 3D-printer schaal 1:3000 oorlogsschepen printen (of op 1:700, 1:1800, 1:2400 en 1:6000, dat zijn de gangbare maten). Ze zijn te vinden op het internet: via het platform 'Shapeways' kun je die bestellen. Ook zijn er websites waar je computerfiles kunt downloaden; dan moet je de scheepjes zelf 'uitprinten' (moet je wel toegang hebben tot een 3D-printer...) en daarna schilderen.

Daarnaast zijn er nog diverse bedrijfjes, die de oude (?) voorraad metalen scheepjes opgekocht hebben in Europa of Amerika en deze nog steeds verkopen. Ik heb vandaag bij 2 Britse bedrijfjes tientallen modelletjes besteld van de KM en USSR-vloot, zodat ik de komende tijd een eerste scenario kan spelen..

Op de foto zie je een een 2-tal KM-schepen (schaal 1:1250) waarop je kan zien wat het verschil is tussen een metalen en 3D geprint modelletje. Op de voorgrond is een Roofdier-klasse jaren '50 fregat (geschilderd) en daarachter ligt een 3D-geprint (nog ongeschilderd) Karel Doorman-klasse jaren '90 fregat. Op beiden heb ik gevaren overigens.. 

Met deze hobby ga je (weer?) verdiepen in verschillende scheepstypen, hun bewapening, hun kleuren en eventuele camouflage (ze moeten vaak nog geschilderd worden), en hun historische verrichtingen. Zo kwam ik er afgelopen weken achter dat de Britse zware kruiser HMS Exeter aan het begin van de 2e Wereldoorlog een hoofdrol speelde in de zeeslag tegen het Duitse 'vestzakslagschip' Graf Spee (Battle of the river Plate; dec '39), daarna gerepareerd werd en toen in de slag in de Javazee (Feb '42) getroffen werd en daags daarna roemloos ten onder ging toen zij vluchtte naar Australie.    

- hoe kom je aan spelregels ('Rule Books')?

Om met de modelletjes gevarieerd en enigszins waarheidsgetrouw te kunnen spelen heb je historische of 'what if?' scenario's en spelregels nodig. Een scenario geeft je bijvoorbeeld advies over hoever beide (groepen van) schepen uit elkaar lagen bij het begin van de zeeslag (of wellicht is er eerst nog een zoekfase?), geeft advies over de te gebruiken afstand en tijdschaal en wanneer een van de partijen 'gewonnen' heeft. Spelregels geven aan hoe je met dobbelstenen gooien trefkansen kunt bepalen als je vuur uitbrengt op de vijand. Ook kun je met dobbelstenen 'schade' bepalen op vijandelijke schepen of zelfs het moreel bepalen (vechten ze door of druipen ze af?). In de spelregels zijn vaak ook gestileerde tekeningen van de deelnemende schepen, waarop je toegebrachte schade kunt noteren.

Je kan dan zien welke apparatuur hierdoor 'uitgevallen' is of wanneer de 'waterdichtheid' van de scheepsromp te ver is aangetast. De meeste Naval Wargame Rulebooks gaan over historische zeeslagen: dus uit de tijd van Napoleon en 1e en 2e Wereldoorlog (met veel aandacht voor bepantsering van slagschepen). Je wordt dan al blij dat er aandacht is voor de slag in de Javazee.. Er zijn weinig Rule Books van moderne zeeslagen, en aan die zeeslagen deed Nederland vaak niet mee (1982: Falkland oorlog; 1991 Irak-oorlog) Uitdaging: welke Rule Books bevatten ook gestileerde tekeningen van moderne Nederlandse oorlogschepen?

Rule books koop je via het Internet; soms als fysiek boek maar vaak als watermerk PDF-file. Ik heb even moeten zoeken op 'Wargame Vault', maar vond uiteindelijk 'Shipwreck' (met data van KM-fregatten uit de jaren '70-'90) en 'Naval Command' (2021 Edition), eveneens met 6 blz. Nederlandse scheepsdata. Deze Rule books ga ik nog kopen. Van 'Naval Command' is ook een actieve Facebook pagina, die ik inmiddels volg. Harpoon V (2020 Edition) bestaat ook als Rulebook, maar is veel uitgebreider... 

- omvang van de speeltafel?

Op termijn wil ik in huis een vaste speeltafel hebben; zoiets als op de foto. Er is zelfs een facebookgroep die elkaars speeltafels laat zien! Formaten van geproduceerde 'speelmatten' worden aangegeven in de lengtemaat 'voet'. De grootste maat is 6x4 ft. (1,8 x 1,2 m.). Op schaal 1:3000 is dat dan nog steeds maar ca. 3 x 2 nautical mile... Dus de Rules gebruiken voor 1:3000 scheepsmodellen vaak een afstandsadvies van 1 inch afstand = 1 nm ('Shipwreck') of 1 cm. = 1 nm. ('Naval Command'). Inmiddels heb ik een stoffen 'speelmat' van 4x4 ft bij een Litouws bedrijf besteld; voordeel is dat deze oprolbaar is en meegenomen kan worden naar vrienden of een speelruimte.

- wie wordt de tegenspeler?

Omdat de dobbelsteen zo'n belangrijke rol speelt in het verloop van de strijd (de dobbelsteen bepaalt de trefkans, damage en uiteindelijk overlevingskans van schepen), kun je solo ook een zeeslag uitvechten. Net zoals je tegen jezelf kunt ganzenborden... Maar het is natuurlijk leuker om tegen iemand te spelen. Mogelijk creëer ik met deze blog een Naval Wargaming Community in Noord-Holland?